سده ۱۹ (میلادی)

سده‌ها:سده ۱۸ - سده ۱۹ - سده ۲۰
دهه‌ها:۱۸۰۰ ۱۸۱۰ ۱۸۲۰ ۱۸۳۰ ۱۸۴۰ ۱۸۵۰ ۱۸۶۰ ۱۸۶۰ ۱۸۷۰ ۱۸۸۰ ۱۸۹۰

سدهٔ ۱۹ میلادی به فاصلهٔ بین سال‌های ۱۸۰۱ تا ۱۹۰۰ در گاهشماری گریگوری گفته می‌شود. این دوره برابر با سال‌های بین ۱۱۷۹ تا ۱۲۷۸ در گاهشماری خورشیدی است.

گاهی اوقات مورخین از «سدهٔ نوزدهم میلادی» برای اشاره به دوران تاریخی بین سال‌های ۱۸۱۵ (۱۱۹۳) (کنگرهٔ وین) تا ۱۹۱۴ (۱۲۹۲) (آغاز جنگ جهانی اول) استفاده می‌کنند. اریک هابس‌باوم نیز اصطلاحی به نام «سدهٔ نوزدهم میلادی طولانی» برای اشاره به سال‌های بین ۱۷۸۹ (۱۱۶۷) تا ۱۹۱۴ ساخته است.

در این سده امپراتوری‌های عثمانی، اسپانیا و پرتغال نابود شدند و امپراتوری‌های مغول و روم مقدس نیز به پایان رسیدند.

امپراتوری بریتانیا پس از جنگ‌های ناپلئونی، در حالیکه یک ربع از جمعیت جهان و یک سوم زمین‌ها را در اختیار داشت تبدیل به بزرگ‌ترین ابرقدرت این سده شد. این امر باعث تقویت یک صلح برتانیایی، پیشبرد تجارت و مبارزه با دزدی دریایی فراگیر شد.

میزان برده‌داری در کل جهان بسیار کمتر شد. پس از شورش برده‌ها در هاییتی، بریتانیا دزدان دریایی بربر را که به دزدی و برده‌گیری اروپاییان می‌پرداختند مجبور به تسلیم شدن کرد و به نیروی دریایی خود ابلاغ کرد تا هر گونه تجارت برده را متوقف سازند. برده‌داری سپس در روسیه، آمریکا و برزیل ممنوع اعلام شد. (مراجعه کنید به الغای برده‌داری)

الکتریسیته، فولاد و نفت موجبات دومین انقلاب صنعتی را که کشورهایی چون آلمان، ژاپن و ایالات متحده را تبدیل به امپراتوری‌های زمان کرد فراهم آوردند. با اینحال روسیه و سلسلهٔ چینگ در چین نتوانستند همراه با این انقلاب گام بردارند و در نتیجه آشوب‌های اجتماعی وسیعی در این دو امپراتوری به وجود آمد.

زبان های دیگر
Afrikaans: 19de eeu
Alemannisch: 19. Jahrhundert
aragonés: Sieglo XIX
العربية: القرن 19
asturianu: Sieglu XIX
azərbaycanca: XIX əsr
تۆرکجه: ۱۹. یوز ایل
башҡортса: XIX быуат
žemaitėška: XIX omžios
беларуская: XIX стагоддзе
беларуская (тарашкевіца)‎: XIX стагодзьдзе
български: 19 век
brezhoneg: XIXvet kantved
bosanski: 19. vijek
català: Segle XIX
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: 19 sié-gī
нохчийн: XIX бӀешо
Cebuano: Siglo 19
čeština: 19. století
Чӑвашла: XIX ĕмĕр
Cymraeg: 19eg ganrif
Ελληνικά: 19ος αιώνας
emiliàn e rumagnòl: XIX sécol
English: 19th century
Esperanto: 19-a jarcento
español: Siglo XIX
eesti: 19. sajand
euskara: XIX. mendea
estremeñu: Sigru XIX
suomi: 1800-luku
føroyskt: 19. øld
français: XIXe siècle
Nordfriisk: 19. juarhunert
Frysk: 19e iuw
Gaeilge: 19ú haois
贛語: 19世紀
Gàidhlig: 19mh Linn
galego: Século XIX
Gaelg: 19oo eash
עברית: המאה ה-19
Fiji Hindi: 19th century
hrvatski: 19. stoljeće
magyar: 19. század
հայերեն: 19-րդ դար
interlingua: Seculo 19
Bahasa Indonesia: Abad ke-19
íslenska: 19. öldin
italiano: XIX secolo
日本語: 19世紀
la .lojban.: 18xyxymoi
Basa Jawa: Abad ping 19
ქართული: XIX საუკუნე
Taqbaylit: Lqern wis XIX
қазақша: XIX ғасыр
한국어: 19세기
коми: XIX нэм
Кыргызча: XIX кылым
Latina: Saeculum 19
Lëtzebuergesch: 19. Joerhonnert
лезги: XIX виш йис
Lingua Franca Nova: Sentenio 19
Limburgs: Negentiende iew
Ligure: XIX secolo
lumbaart: Sécul XIX
lietuvių: XIX amžius
latgaļu: 19 godu symts
latviešu: 19. gadsimts
Basa Banyumasan: Abad kaping-19
олык марий: XIX курым
Māori: Rautau 19
македонски: 19 век
монгол: 19-р зуун
Bahasa Melayu: Abad ke-19
မြန်မာဘာသာ: ၁၉ ရာစုနှစ်
эрзянь: XIX пинге
Napulitano: XIX seculo
Plattdüütsch: 19. Johrhunnert
Nedersaksies: 19e eeuw
Nederlands: 19e eeuw
norsk nynorsk: 1800-talet
Novial: 19esmi sekle
Nouormand: XIXe s.
Sesotho sa Leboa: Ngwagakgolo 19
occitan: Sègle XIX
Ирон: XIX æнус
ਪੰਜਾਬੀ: 19ਵੀਂ ਸਦੀ
polski: XIX wiek
português: Século XIX
русский: XIX век
русиньскый: XIX. стороча
саха тыла: XIX үйэ
sicilianu: Sèculu XIX
davvisámegiella: 1800-lohku (jahkečuohti)
srpskohrvatski / српскохрватски: 19. vijek
Simple English: 19th century
slovenčina: 19. storočie
slovenščina: 19. stoletje
српски / srpski: 19. век
Seeltersk: 19. Jierhunnert
Basa Sunda: Abad ka-19
svenska: 1800-talet
Kiswahili: Karne ya 19
ślůnski: XIX stoleće
తెలుగు: 19 వ శతాబ్దం
Türkmençe: 19-njy asyr
Türkçe: 19. yüzyıl
татарча/tatarça: XIX гасыр
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: 19- ئەسر
українська: XIX століття
oʻzbekcha/ўзбекча: XIX asr
vèneto: XIX secoło
Tiếng Việt: Thế kỷ 19
吴语: 19世纪
მარგალური: XIX ოშწანურა
ייִדיש: 19טער י"ה
中文: 19世纪
Bân-lâm-gú: 19 sè-kí
粵語: 19世紀