سخت‌افزار رایانه

تعدادی از سخت‌افزارهای اصلی یک رایانه

سخت‌افزار رایانه (به انگلیسی: Computer Hardware) به مجموعه‌ای از اجزای فیزیکی گفته می‌شود که یک رایانه را می‌سازند. سخت‌افزار رایانه درواقع همان قسمت‌ها یا اجزای فیزیکیِ رایانه مانند نمایشگر، موشواره، صفحه‌کلید، دیسک سخت، واحد سیستم ( کارت‌های گرافیک، کارت‌های صدا، حافظه اصلی، مادِربورد و تراشه‌های دیگر) و … هستند که قابل لمس‌اند. [۱]

در مقابل، نرم‌افزار مجموعه‌ای از مجموعه دستورالعمل‌های قابل خواندن برای ماشین است که به پردازنده مرکزی امر می‌کند تا اعمال خاصی را انجام دهد. ترکیبی از نرم‌افزار و سخت‌افزار یک سیستم رایانه قابل استفاده را به‌وجود می‌آورند. [۲]

معماری فون نویمان

الگوی ساخت تمام رایانه‌های امروزی معماری فون نویمان است. این معماری برای اولین بار در گزارشی به قلم ریاضی‌دان مجارستانی، جان فون نویمان در سال ۱۹۴۵ توضیح داده شد. معماری فون نویمان روش طراحی یک رایانه دیجیتال را با تقسیم آن به واحد پردازنده مرکزی، حافظهٔ اصلی، حافظه‌های ذخیره‌سازی انبوه و ساز و کارهای ورودی/خروجی شرح می‌دهد. [۳] در این تقسیم‌بندی واحد پردازنده مرکزی شامل واحد محاسبه و منطق، ثبات‌ها و یک واحد کنترل (شامل ثبات شمارنده برنامه، ثبات دستورالعمل و …) است. حافظهٔ اصلی نیز برای ذخیره‌سازی دادهها و دستورالعامل‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرد. [۳]

مفهوم عبارت معماری فون نویمان به‌تدریج گسترش پیدا کرد و به‌معنای رایانه‌های تک‌حافظه‌ای درآمد که در آن‌ها امکان واکشی یک دستورالعمل و یک داده به‌صورت همزمان وجود ندارد زیرا هر دو از یک گذرگاه مشترک استفاده می‌کنند. این مسئله که به گلوگاه معماری فون نویمان نیز معروف است، باعث کاهش کارایی اینگونه سیستم‌ها می‌شود.

زبان های دیگر
Alemannisch: Hardware
aragonés: Tarabidau fisico
العربية: عتاد الحاسوب
asturianu: Soporte físicu
brezhoneg: Periant
bosanski: Hardver
català: Maquinari
کوردی: ڕەقامێر
čeština: Hardware
Cymraeg: Caledwedd
dansk: Hardware
Deutsch: Hardware
Esperanto: Aparataro
español: Hardware
eesti: Riistvara
euskara: Hardware
føroyskt: Tólbúnaður
Gàidhlig: Bathar-cruaidh
galego: Hardware
עברית: חומרה
हिन्दी: हार्डवेयर
magyar: Hardver
interlingua: Hardware
Bahasa Indonesia: Perangkat keras
Ilokano: Hardware
íslenska: Vélbúnaður
italiano: Hardware
Basa Jawa: Piranti kasar
Kurdî: Hişkalav
Lëtzebuergesch: Hardware
ລາວ: ຮາດແວ
Malagasy: Hardware
олык марий: Аппарат вораҥдыш
македонски: Машинска опрема
Bahasa Melayu: Perkakasan komputer
Mirandés: Hardware
Plattdüütsch: Hardware
नेपाल भाषा: हार्डवेयर
Nederlands: Hardware
norsk nynorsk: Maskinvare
norsk: Maskinvare
ଓଡ଼ିଆ: ହାର୍ଡୱେର
português: Hardware
Runa Simi: Sinchi kaq
română: Hardware
русиньскый: Гардвер
srpskohrvatski / српскохрватски: Hardver
Simple English: Computer hardware
slovenčina: Hardvér
Soomaaliga: Computer Hardware
svenska: Maskinvara
Tiếng Việt: Phần cứng
ייִדיש: הארטווארג
中文: 硬件
粵語: 硬件