ایلام (تمدن)

تمدن‌های باستانی آسیای غربی
میان‌رودان، سومر، اکد، آشور، بابل
حتیان، هیتی‌ها، لیدیه
ایلام، اورارتو، منائیان، ماد، هخامنشی
امپراتوری‌ها / شهرها
سومر: اوروکاوراریدو
کیشلاگاشنیپور اکد
بابلایسین عموری‌ها - کلدانی‌ها
آشور: آسور، نینوا، نوزی، نمرود، آشوریه هخامنشی
ایلامیان شوش
هوری‌ها میتانی
کاسی‌ها اورارتو
گاهشماری
شاهان سومر
شاهان ایلام
شاهان آشور
شاهان بابل
شاهان ماد
شاهان هخامنشی
زبان
خط میخی
آرامیهوری
سومریاکدی
زبان مادی
ایلامی
اساطیر میان‌رودان
انوما الیش
گیل گمشمردوخ
نیبیرو

عیلام یا به صورت جدیدتر، ایلام (به فارسی باستان: اووْجه، هووجه 𐎢𐎺𐎩 (Ūvja) [۱])، نام یک تمدن در منطقه‌ای است که بخش بزرگی در جنوب غربی فلات ایران را در پایان هزارهٔ سوم قبل از میلاد در بر می‌گرفت ولی در دورهٔ هخامنشیان به منطقه جغرافیایی سوزیانا شوش (Susa) تقلیل یافت. عیلامیان کشورشان را «هَلتَمتی» (Ha(l)tamti/Hatamti) به‌معنی «سرزمین خدا» می‌خواندند، اکدیان بدان «اِلامتو» (Elamtu) می‌گفتند و سومریان آن را با اندیشه‌نگاشت NIM به معنای «بالا و مرتفع» می‌نوشتند. [۲]

در ۲۷۰۰ پیش از میلاد، نخستین شاهنشاهی عیلامی در شوش (در جنوب غربی ایران) تشکیل شد. [۳]

سفالینه‌های نقاشی شده متعلق به حدود ۳٬۵۰۰ پیش از میلاد در شوش واقع در عیلام بیانگر دوره‌ای پیشرفته از طرح‌های هندسی، ایجاد سبک خاص از انسان و شکل‌هایی از جانوران در آنها می باشد. [۴]

در حدود ۲٬۷۰۰ پیش از میلاد پادشاهی عیلام به پایتختی شوش تشکیل گردید. همچنین در حدود ۲٬۰۹۴ تا ۲٬۰۴۷ پیش از میلاد عیلام توسط شولگی پادشاه دوم سلسله سوم اور تسخیر گردید و بعداً در سال ۲٬۰۰۴ پیش از میلاد سلسله سوم اور توسط عیلام واژگون می‌شود. [۴]

در سال ۶۳۹ پیش از میلاد آشوربانیپال شاه آشور، عیلام را شکست داد و شوش را غارت کرد. پس از این جنگ، عیلام هرگز به عنوان یک قدرت مستقل ظاهر نگردید. [۴]

عیلامیان از آغاز دوره پیش‌عیلامی تا پایان دوره عیلام نو، حدود ۲۶۶۱ سال در جنوب غربی ایران زندگی و حکومت می‌کردند. [۴]

زبان های دیگر
Afrikaans: Elam
አማርኛ: ኤላም
العربية: عيلام
asturianu: Imperiu elamita
башҡортса: Элам
беларуская: Элам
беларуская (тарашкевіца)‎: Элам
български: Елам
català: Elam
Cebuano: Elam
čeština: Elam
Чӑвашла: Элам
dansk: Elam
Zazaki: Elam
Ελληνικά: Ελάμ
English: Elam
Esperanto: Elamo
español: Imperio elamita
eesti: Eelam
euskara: Elam
suomi: Elam
français: Élam
galego: Elam
עברית: עילם
हिन्दी: ईलम
hrvatski: Elam
magyar: Elám
Հայերեն: Էլամ
Bahasa Indonesia: Elam
íslenska: Elam
italiano: Elam
日本語: エラム
ქართული: ელამი
қазақша: Элам
한국어: 엘람
Kurdî: Elam
Latina: Elam
لۊری شومالی: عیلام
lietuvių: Elamas
latviešu: Elama
മലയാളം: ഈലം
Bahasa Melayu: Elam
Nederlands: Elam
norsk nynorsk: Elam
norsk: Elam
occitan: Elam
polski: Elam
português: Elam
română: Elam
русский: Элам
Scots: Elam
srpskohrvatski / српскохрватски: Elam
Simple English: Elam
slovenčina: Elam
slovenščina: Elamiti
Soomaaliga: Ciilaam
shqip: Elamët
српски / srpski: Елам
svenska: Elam
தமிழ்: ஈலாம்
ไทย: เอลาม
Tagalog: Elam
Türkçe: Elam
українська: Елам
oʻzbekcha/ўзбекча: Elam
Tiếng Việt: Elam
中文: 埃蘭
Bân-lâm-gú: Elam