افغانستان

جمهوری اسلامی افغانستان
شعارلا إله إلا الله، محمد رسول‌الله
"Lā ʾilāha ʾillā llāh, Muhammadun rasūlu llāh"
"There is no god but God; Muhammad is the messenger of God. ( شهادتین)
سرود ملی سرود ملی افغانستان
ملی سرود
"The National Anthem"

پایتخت
(و بزرگترین شهر)
کابل
زبان رسمی
اقلیتها; پشتون‌ها، تاجیک‌ها، مردمان هزاره، ازبک‌ها، مردم ایماق، ترکمن‌ها، مردم بلوچ و اقوام افغانستان
نام اهلیت افغان
دولت حکومت متمرکز نظام ریاستی جمهوری اسلامی
 -  رئیس‌جمهور محمداشرف غنی
 -  رئیس هیئت اجرایی عبدالله عبدالله
قوه مقننه شورای ملی افغانستان
 -  مجلس سنا مشرانو جرگه
 -  مجلس عوام ولسی جرگه
تأسیس
 •  هوتکیان آوریل ۱۷۰۹ 
 •  روز استقلال افغانستان ۱۹ اوت ۱۹۱۹ 
مساحت
 -  مجموع [۲] کیلومترمربع ( ۴۱ام)
۲۵۱٫۸۲۷  مایل مربع 
 -  درصد آب‌ها ناچیز
جمعیت
 -   تخمین۲۰۱۶ ۳۳٬۳۳۲٬۰۲۵ [۳] ( ۴۰ام)
 -  تراکم ۴۹٫۸۸/کیلومترمربع ( ۱۵۰ام)
۱۱۱٫۸/مایل‌مربع
تولید ناخالص داخلی ( PPP) ۲۰۱۶ تخمین
 -  مجموع ۶۵٫۲۹۵ میلیارد دلار آمریکا [۴] 
 -  تولید سرانه ۱٬۹۹۴ دلار آمریکا [۴] 
تولید ناخالص داخلی:GDP (اسمی) ۲۰۱۶ تخمین
 -  مجموع ۱۹٫۶۵۴ میلیارد دلار آمریکا [۴] 
 -  سرانه تولید ناخالص ۶۰۰ دلار آمریکا [۴] 
Gini (۲۰۰۸) ۲۹ 
شاخص توسعه انسانی (۲۰۱۴) ۰٫۴۶۵ ( ۱۷۱ام)
واحد پول افغانی ( AFN)
منطقه زمانی D† ( ساعت جهانی+۴:۳۰ گاه‌شماری هجری خورشیدی)
جهت رانندگی راست
دامنه اینترنت .af
پیش‌شماره تلفن ۹۳+
جمهوری اسلامی افغانستان
National emblem of Afghanistan.svg


افغانستان با نام رسمی جمهوری اسلامی افغانستان (به پشتو: د افغانستان اسلامی جمهوریت) کشور محصور در خشکی در آسیای مرکزی است. [۵] این کشور حدفاصل آسیای میانه، آسیای غربی و خاورمیانه و پایتخت آن کابل است. همسایگان افغانستان، پاکستان در جنوب و شرق، ایران در غرب، تاجیکستان و ازبکستان و ترکمنستان در شمال و چین در شمال شرقی هستند.

افغانستان ۶۵۲٬۸۶۴ کیلومتر مربع مساحت چهل‌و یکمین کشور وسیع دنیا است و جمعیت آن در سال ۲۰۱۵ بیش از ۳۲ میلیون نفر بوده که آنرا در رتبه چهل‌ودوم پرجمعیت‌ترین کشورهای دنیا قرار می‌دهد. فارسی دری و پشتو زبان‌های رسمی این کشور [۱] و اسلام دین رسمی آن است. حدود چهار دهه جنگ، افغانستان را به یکی از کشورهای خطرناک و فقیر دنیا تبدیل کرده‌است. تولید ناخالص ملی سرانه این کشور در سال ۲۰۱۶ بر اساس ارزش اسمی دلار معادل ۶۰۰ دلار آمریکا است و بر اساس برابری قدرت خرید به ۱۹۹۴ دلار می‌رسد. این کشور در سال ۲۰۱۱ با شاخص توسعه انسانی ۰٫۳۹۸ در رتبه ۱۷۲ دنیا قرار گرفته‌است.

افغانستان در دوران باستان از نقاط کانونی در جاده ابریشم و مسیرهای مهاجرت انسان‌ها بوده‌است. باستان‌شناسان شواهدی از سکونت انسان‌ها تا بیش از ۵۰٬۰۰۰ سال پیش از میلاد مسیح به‌دست آورده‌اند. [۶] نخستین تمدن شهری ممکن است در این قلمرو در بین ۳٬۰۰۰ تا ۲٬۰۰۰ سال قبل از میلاد آغاز شده باشد. [۷]

این کشور در محل ژیواستراتژیکی مهمی قرارگرفته که آسیای شرقی، آسیای جنوبی، آسیای غربی و آسیای میانه را به هم وصل می‌کند. [۸] از روزگار باستان، این سرزمین شاهد فتوحات نظامی بسیاری از جمله توسط اسکندر، شاهنشاهی موریا، مسلمان عرب، چنگیزخان و دیگران بوده‌است. [۶] [۷] همچنین محل پاگیری امپراتوری‌های متعددی از جمله دولت یونانی بلخ، شاهنشاهی کوشان، ارغون شاهان، هپتالیان، ژنبیل (یا زُنبیل یا کابل‌شاهان)، سامانیان، صفاریان، غزنویان، غوریان، تیموریان و پادشاهی درانی بوده‌است. [۹]

تاریخ سیاسی دولت مدرن افغانستان با سلسله‌های هوتک و درانی در قرن ۱۸ میلادی آغاز شد. [۱۰] [۱۱] [۱۲] پایتخت آن در سال ۱۷۷۶ توسط تیمورشاه درانی از قندهار به کابل منتقل شد و بخشی از قلمرو آن به امپراتوری‌های همسایه در سال ۱۸۹۳ واگذار شد. در اواخر سده نوزدهم میلادی، افغانستان به یک دولت حائل در « بازی بزرگ» بین امپراتوری بریتانیا و روسیه تبدیل شد. [۱۳] در سال ۱۹۱۹، پس از جنگ سوم افغان و انگلیس و امضای معاهده راولپندی، این کشور دوباره کنترل امور خارجه خود را از بریتانیا پس گرفت و استقلال خود را توسط امان‌الله شاه اعلام نمود.

افغانستان در دههٔ ۱۹۷۰ میلادی پس از انقلاب ثور، که تأثیر یافته از اتحاد جماهیر شوروی بود، به حکومتی سوسیالیست تبدیل شده و شاهد جنگی طولانی با مجاهدین افغان بود که در طول یک دهه، جان بیش از دو میلیون غیرنظامی را گرفت و باعث آواره شدن بیش از پنج میلیون نفر شد. پس از چند کودتای پی‌درپی و پیروزی مجاهدین بر دولت محمد نجیب‌الله جنگ داخلی افغانستان آغاز شد و وارد دوره‌ای از جنگ میان احزاب مختلف مجاهدین شد. طالبان در میانه‌های دهه ۱۳۷۰ کنترل بیشتر مناطق افغانستان را به دست گرفتند. اما با حمله ائتلاف بین‌المللی به رهبری آمریکا در سال ۱۳۸۰ حکومت را از دست دادند. در دسامبر ۲۰۰۱، شورای امنیت سازمان ملل متحد نیروهای بین‌المللی کمک به امنیت (ایساف) را مأمور کمک به حفظ امنیت و دولت جدید افغانستان به ریاست حامد کرزی کرد. [۱۴] افغانستان در حال حاضر در عین حال که با مقاومت مسلحانه طالبان و گروه‌های دیگری همچون شبکه حقانی و داعش درگیر است به کندی و با حمایت جامعه بین‌المللی در حال بازسازی است. [۱۵]

دولت کنونی افغانستان یک جمهوری اسلامی متمرکز و ریاستی است که دین اسلام را به عنوان دین رسمی می‌شناسد. افغانستان به عنوان عضوی از سازمان ملل متحد، سازمان همکاری اسلامی، گروه ۷۷، سازمان همکاری اقتصادی و جنبش عدم تعهد شناخته می‌شود. اقتصاد افغانستان در جهان با تولید ناخالص داخلی ۶۴٬۰۸ میلیارد دلار رتبهٔ ۱۰۸ را دارد.

محتویات

زبان های دیگر
адыгабзэ: Афганистан
Afrikaans: Afghanistan
Alemannisch: Afghanistan
አማርኛ: አፍጋኒስታን
aragonés: Afganistán
Ænglisc: Afghanistan
العربية: أفغانستان
ܐܪܡܝܐ: ܐܦܓܐܢܣܛܐܢ
অসমীয়া: আফগানিস্তান
asturianu: Afganistán
azərbaycanca: Əfqanıstan
تۆرکجه: افغانیستان
башҡортса: Афғанстан
Boarisch: Afghanistan
žemaitėška: Afganėstans
Bikol Central: Apganistan
беларуская: Афганістан
беларуская (тарашкевіца)‎: Аўганістан
български: Афганистан
বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী: আফগানিস্তান
brezhoneg: Afghanistan
bosanski: Afganistan
ᨅᨔ ᨕᨘᨁᨗ: Afghanistan
буряад: Афганистан
català: Afganistan
Chavacano de Zamboanga: Afghanistan
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Afghanistan
нохчийн: ОвхӀан
Cebuano: Apganistan
Tsetsêhestâhese: Afghanistan
qırımtatarca: Afğanistan
čeština: Afghánistán
kaszëbsczi: Afganistón
Чӑвашла: Афганистан
Cymraeg: Affganistan
Deutsch: Afghanistan
Zazaki: Efğanıstan
dolnoserbski: Afghanistan
ދިވެހިބަސް: އަފްޣާނިސްތާން
Ελληνικά: Αφγανιστάν
English: Afghanistan
Esperanto: Afganio
español: Afganistán
eesti: Afganistan
euskara: Afganistan
estremeñu: Afganistán
suomi: Afganistan
Võro: Afganistan
føroyskt: Afghanistan
français: Afghanistan
arpetan: Afganistan
Nordfriisk: Afghanistan
furlan: Afghanistan
Frysk: Afganistan
Gagauz: Afganistan
Gàidhlig: Afganastan
galego: Afganistán
Avañe'ẽ: Ahyganitã
गोंयची कोंकणी / Gõychi Konknni: अफगाणिस्तान
ગુજરાતી: અફઘાનિસ્તાન
客家語/Hak-kâ-ngî: Afghanistan
Hawaiʻi: ‘Apekanikana
עברית: אפגניסטן
Fiji Hindi: Afghanistan
hrvatski: Afganistan
hornjoserbsce: Afghanistan
Kreyòl ayisyen: Afganistan
magyar: Afganisztán
Հայերեն: Աֆղանստան
interlingua: Afghanistan
Bahasa Indonesia: Afganistan
Interlingue: Afghanistan
Ilokano: Apganistan
íslenska: Afganistan
italiano: Afghanistan
Patois: Afganistan
la .lojban.: afyganisTAN
Basa Jawa: Afghanistan
ქართული: ავღანეთი
Qaraqalpaqsha: Afg'anstan
Taqbaylit: Afɣanistan
Адыгэбзэ: Афганистэн
Kabɩyɛ: Afganistani
Gĩkũyũ: Afghanistan
қазақша: Ауғанстан
kalaallisut: Afghanistan
къарачай-малкъар: Афганистан
Ripoarisch: Afghanistan
Kurdî: Efxanistan
kernowek: Afghanistan
Кыргызча: Ооганстан
Latina: Afgania
Ladino: Afganistan
Lëtzebuergesch: Afghanistan
Limburgs: Afghanistan
Ligure: Afghanistan
lumbaart: Afghanistan
lingála: Afganistáni
لۊری شومالی: أفغانستان
lietuvių: Afganistanas
latviešu: Afganistāna
мокшень: Афганистан
Malagasy: Afganistana
олык марий: Афганистан
Baso Minangkabau: Afganistan
македонски: Авганистан
монгол: Афганистан
молдовеняскэ: Афганистан
Bahasa Melayu: Afghanistan
Malti: Afganistan
Mirandés: Afeganistan
مازِرونی: افغانستان
Dorerin Naoero: Apeganitan
Nāhuatl: Afganistan
Plattdüütsch: Afghanistan
Nedersaksies: Afghanistan
नेपाल भाषा: अफगानिस्तान
Nederlands: Afghanistan
norsk nynorsk: Afghanistan
Novial: Afganistan
occitan: Afganistan
Livvinkarjala: Afganistuanu
Oromoo: Afgaanistaan
Pangasinan: Afghanistan
Kapampangan: Afganistan
Papiamentu: Afganistán
Deitsch: Afganischtaan
Norfuk / Pitkern: Afganistaan
polski: Afganistan
Piemontèis: Afgànistan
پنجابی: افغانستان
português: Afeganistão
Runa Simi: Afgansuyu
rumantsch: Afganistan
română: Afganistan
tarandíne: Afghanistan
русский: Афганистан
русиньскый: Афґаністан
Kinyarwanda: Afuganisitani
संस्कृतम्: अफगानिस्थानम्
саха тыла: Афганистаан
sicilianu: Afganistàn
davvisámegiella: Afganistan
srpskohrvatski / српскохрватски: Afganistan
Simple English: Afghanistan
slovenčina: Afganistan
slovenščina: Afganistan
Gagana Samoa: Afakanisitana
chiShona: Afghanistan
Soomaaliga: Afgaanistan
српски / srpski: Авганистан
SiSwati: I-Afugani
Seeltersk: Afghanistan
Basa Sunda: Apganistan
svenska: Afghanistan
Kiswahili: Afghanistan
ślůnski: Afganistan
тоҷикӣ: Афғонистон
Türkmençe: Owganystan
Tagalog: Afghanistan
lea faka-Tonga: ʻAfikānisitani
Tok Pisin: Afghanistan
Türkçe: Afganistan
татарча/tatarça: Әфганстан
chiTumbuka: Afghanistan
удмурт: Афганистан
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: ئافغانىستان
українська: Афганістан
oʻzbekcha/ўзбекча: Afgʻoniston
vèneto: Afganistan
vepsän kel’: Afganistan
Tiếng Việt: Afghanistan
West-Vlams: Afghanistan
Volapük: Lafganistän
Winaray: Afganistan
吴语: 阿富汗
მარგალური: ავღანეთი
ייִדיש: אפגאניסטאן
Yorùbá: Afghanístàn
Vahcuengh: Afghanistan
Zeêuws: Afghanistan
中文: 阿富汗
文言: 阿富汗
Bân-lâm-gú: Afghanistan
粵語: 阿富汗
isiZulu: I-Afganistani