ازبکستان

جمهوری ازبکستان
O‘zbekiston Respublikasi
Ўзбекистон Республикаси
ازبکستان
پرچم
شعار ملیحکومت پایدار سرود ملی = سرود ملی جمهوری ازبکستان
پایتخت
(و بزرگترین شهر)
تاشکند
۴۱°۱۶′ شمالی ۶۹°۱۳′ شرقی / ۴۱°۱۶′ شمالی ۶۹°۱۳′ شرقی / 41.267; 69.217
زبان رسمی زبان ازبکی
نوع حکومت جمهوری پارلمانی
نام حاکمان 
رئیس‌جمهور
نخست‌وزیر

شوکت میرضیایف
عبدالله عارفوف 
موارد منجر به تشکیل
از اتحاد جماهیر سوسیالیستی شوروی
۱۹۹۱
مساحت
 -  مساحت ۴۴۸٬۹۷۸کیلومتر مربع (۵۶ام)
 -  آب‌ها (٪) ۴٫۹
جمعیت
 -  سرشماری ۳۱٬۵۷۶٬۴۰۰[۱][۲] 
(۴۱ام)
 -  تراکم جمعیت ۷۰/۳‎/km۲‏ (۱۳۶ام)
تولید ناخالص داخلی (تخمین ۲۰۱۵)
 -  مجموع ۶۸٫۱۹ میلیارد دلار (۷۰ ام)
 -  سرانه ۲٬۳۸۹ (ام)
شاخص توسعه انسانی (۲۰۱۴) ۰٫۶۷۵ (بالا) (۱۱۳ام)
واحد پول سوم (UZS)
منطقه زمانی UZT (ساعت جهانی+۵)
 -  تابستانی (DST) DST (ساعت جهانی)
دامنه اینترنتی .uz
پیش‌شماره تلفنی +۹۹۸

اُزبَکِستان (ازبکی: O‘zbekiston، به سیریلیک: Узбекистан) کشوری در آسیای مرکزی و دارای مرز مشترک با کشورهای افغانستان، تاجیکستان، ترکمنستان، قرقیزستان، و قزاقستان است. پایتخت این کشور شهر تاشکند است.مساحت خاک ازبکستان ۴۴۷٬۴۰۰ کیلومتر مربع است (پنجاه و ششمین کشور از نظر وسعت) و جمعیت آن در سال ۲۰۱۷ میلادی نزدیک به ۳۳ میلیون نفر برآورد شد. ازبکستان پرجمعیت‌ترین کشور در میان کشورهای آسیای مرکزی است. واحد پول این کشور سوم ازبکستان نام دارد.

زبان رسمی ازبکستان زبان ازبکی است که با خط لاتین نوشته می‌شود. واژه ازبکستان از دو بخش ازبک و ـستان تشکیل شده که به معنای «سرزمین ازبک‌ها» است. مسلمانان ۷۹ درصد از جمعیت ازبکستان را تشکیل می‌دهند. ۵ درصد از جمعیت این کشور نیز پیروی مسیحیت ارتدکس روسی می‌باشند. ۱۶ درصد نیز پیرو دیگر ادیان یا بی‌دین هستند. نظام حکومتی این کشور سکولار است. زبان روسی همچنان استفاده زیادی در این کشور دارد و رایج‌ترین زبان آموزشی در مدارس این کشور است.

ازبکستان در آسیای مرکزی و در کنار جاده ابریشم، شامل شهرهای باستانی و تاریخی زیادی است و سمرقند، بخارا، خیوه ، ترمذ و شهرسبز از مهم‌ترین و قدیمی‌ترین شهرهای این سرزمین هستند.

منطقه کنونی ازبکستان از مناطق باستانی ایرانی‌زبان بود که بعدها با کوچ فزاینده ترک‌تباران زبان‌های ترکی در آن رایج شد. دو شهر بزرگ سمرقند و بخارا در این کشور همچنان فارسی زبانند. آمارهای اعلام‌شده رسمی این کشور، درصد تاجیکان فارسی‌زبان ازبکستان را حدود ۵ درصد اعلام می‌کند. آماری که در محافل پژوهشی با شک و تردید روبه‌رو شده‌است.[۳]تاجیک‌های سراسر ازبکستان بر این پافشاری دارند که این نمایه بیشتر به ۲۵ تا ۳۰ درصد نزدیک است و بر این تأکید دارند که تاجیک‌ها ۷۰ درصد جمعیت سمرقند، پایتخت پیشین و دومین شهر بزرگ ازبکستان و بیش از ۹۰ درصد مردم بخارا را تشکیل می‌دهند.[۴]

ازبکستان از تولیدکنندگان عمده پنبه در جهان است. بزرگترین معدن طلای روباز جهان نیز در این کشور مورد بهره‌برداری قرار دارد. شوکت میرضیایف، رئیس‌جمهور دوم این کشور از زمان استقلال، دگرگونی‌های عمده‌ای را باعث شده و از جمله برده‌داری در کشتزارهای پنبه و کار کودکان را ممنوع کرده‌است. او همچنین اصلاحات مالیاتی انجام داده و چهار منطقه آزاد اقتصادی در کشور ایجاد کرده‌است. بخشودن بسیاری از زندانیان سیاسی و بهبود روابط با کشورهای تاجیکستان، قرقیزستان و افغانستان از دیگر اقدامات اوست. به ویژه روابط سرد چندین ساله دوشنبه و تاشکند پس از مرگ اسلام کریم‌اف رئیس جمهور سابق ازبکستان رو به بهبود است.

انرژی‌های تجدیدپذیر بیش از ۲۳ درصد از بخش‌های انرژی ازبکستان را تشکیل می‌دهند. از این میزان ۲۱٫۴ درصد آن مربوط به نیروی برق‌آبی و دو درصد دیگر مربوط به انرژی خورشیدی است.

زبان های دیگر
адыгабзэ: Узбекистан
Afrikaans: Oesbekistan
Alemannisch: Usbekistan
አማርኛ: ኡዝቤኪስታን
aragonés: Uzbekistán
Ænglisc: Usbecastan
العربية: أوزبكستان
ܐܪܡܝܐ: ܐܘܙܒܩܣܛܐܢ
অসমীয়া: উজবেকিস্তান
asturianu: Uzbequistán
azərbaycanca: Özbəkistan
تۆرکجه: اؤزبکیستان
башҡортса: Үзбәкстан
Boarisch: Usbekistan
žemaitėška: Ozbėkistans
Bikol Central: Usbekistan
беларуская: Узбекістан
беларуская (тарашкевіца)‎: Узбэкістан
български: Узбекистан
বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী: উজবেকিস্তান
brezhoneg: Ouzbekistan
bosanski: Uzbekistan
ᨅᨔ ᨕᨘᨁᨗ: Uzbekistan
буряад: Узбекистан
català: Uzbekistan
Chavacano de Zamboanga: Uzbekistán
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Uzbekistan
нохчийн: Узбекистан
Cebuano: Uzbekistan
qırımtatarca: Özbekistan
čeština: Uzbekistán
kaszëbsczi: Ùzbekistan
Чӑвашла: Ӳспекстан
Cymraeg: Wsbecistan
dansk: Usbekistan
Deutsch: Usbekistan
Zazaki: Ozbekıstan
dolnoserbski: Usbekistan
ދިވެހިބަސް: އުޒްބެކިސްތާން
eʋegbe: Uzbekistan
Ελληνικά: Ουζμπεκιστάν
English: Uzbekistan
Esperanto: Uzbekio
español: Uzbekistán
eesti: Usbekistan
euskara: Uzbekistan
estremeñu: Uzbequistán
suomi: Uzbekistan
Võro: Usbekistan
føroyskt: Usbekistan
français: Ouzbékistan
arpetan: Ozbèquistan
Nordfriisk: Usbekistaan
Gagauz: Özbekistan
Gàidhlig: Usbagastàn
galego: Uzbequistán
गोंयची कोंकणी / Gõychi Konknni: उझबेकिस्तान
ગુજરાતી: ઉઝબેકિસ્તાન
Hausa: Uzbekistan
客家語/Hak-kâ-ngî: Uzbekistan
עברית: אוזבקיסטן
Fiji Hindi: Uzbekistan
hrvatski: Uzbekistan
hornjoserbsce: Uzbekistan
Kreyòl ayisyen: Ouzbekistan
հայերեն: Ուզբեկստան
interlingua: Uzbekistan
Bahasa Indonesia: Uzbekistan
Interlingue: Uzbekistan
Ilokano: Uzbekistan
íslenska: Úsbekistan
italiano: Uzbekistan
Patois: Uzbekistan
Basa Jawa: Uzbèkistan
ქართული: უზბეკეთი
Qaraqalpaqsha: O'zbekistan
Taqbaylit: Uzbakistan
Адыгэбзэ: Узбэчыстэн
Kabɩyɛ: Uzibekistanɩ
Kongo: Uzbekistan
Gĩkũyũ: Uzbekistan
қазақша: Өзбекстан
къарачай-малкъар: Ёзбекистан
kurdî: Ûzbêkistan
kernowek: Pow Ousbek
Кыргызча: Өзбекстан
Latina: Uzbecia
Ladino: Uzbekistan
Lëtzebuergesch: Usbekistan
Lingua Franca Nova: Uzbecistan
Limburgs: Oezbekistan
Ligure: Uzbekistan
lumbaart: Uzbekistan
lingála: Uzbekistáni
لۊری شومالی: اوزبکستان
lietuvių: Uzbekija
latviešu: Uzbekistāna
мокшень: Узбекистан
Malagasy: Ozbekistana
олык марий: Узбекистан
Māori: Uhipeketāne
Baso Minangkabau: Uzbekistan
македонски: Узбекистан
монгол: Узбек улс
Bahasa Melayu: Uzbekistan
مازِرونی: اوزبکستون
Dorerin Naoero: Uzbekistan
Nāhuatl: Uzbequistan
Plattdüütsch: Usbekistan
नेपाल भाषा: उज्बेकिस्तान
Nederlands: Oezbekistan
norsk nynorsk: Usbekistan
norsk: Usbekistan
Novial: Uzbekistan
occitan: Ozbequistan
Livvinkarjala: Uzbekistuanu
Oromoo: Uzbeekistaan
Kapampangan: Uzbekistan
Papiamentu: Uzbekistan
Norfuk / Pitkern: Uzbekistaan
polski: Uzbekistan
Piemontèis: Uzbekistan
پنجابی: ازبکستان
português: Uzbequistão
Runa Simi: Usbiksuyu
română: Uzbekistan
русский: Узбекистан
русиньскый: Узбекістан
Kinyarwanda: Uzubekisitani
संस्कृतम्: उजबेकिस्थान
саха тыла: Узбекистаан
sicilianu: Uzbekistan
Scots: Uzbekistan
davvisámegiella: Usbekistan
srpskohrvatski / српскохрватски: Uzbekistan
Simple English: Uzbekistan
slovenčina: Uzbekistan
slovenščina: Uzbekistan
chiShona: Uzbekistan
Soomaaliga: Usbekistan
српски / srpski: Узбекистан
SiSwati: IZubekhi
Basa Sunda: Uzbékistan
svenska: Uzbekistan
Kiswahili: Uzbekistan
ślůnski: Uzbekistůn
тоҷикӣ: Ӯзбекистон
Türkmençe: Özbegistan
Tagalog: Uzbekistan
Türkçe: Özbekistan
татарча/tatarça: Үзбәкстан
chiTumbuka: Uzbekistan
тыва дыл: Узбекистан
удмурт: Узбекистан
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: ئۆزبېكىستان
українська: Узбекистан
oʻzbekcha/ўзбекча: Oʻzbekiston
vèneto: Uzbekistan
vepsän kel’: Uzbekistan
Tiếng Việt: Uzbekistan
Volapük: Lusbekän
Winaray: Usbekistan
хальмг: Узбек Орн
მარგალური: უზბეკეთი
Vahcuengh: Uzbekistan
Zeêuws: Oezbekistan
文言: 烏茲別克
Bân-lâm-gú: Uzbekistan
粵語: 烏茲別克