Jimmy Carter

Jimmy Carter
Jimmy Carter.jpg
39. Ameriketako Estatu Batuetako presidentea

1977ko urtarrilak 20 - 1981eko urtarrilak 20
Gerald Ford - Ronald Reagan
76. Governor of Georgia

1971ko urtarrilak 12 - 1975eko urtarrilak 14
Lester Maddox - George Busbee
Bizitza
Izen osoaJames Earl Carter, Jr.
JaiotzaLillian G. Carter Nursing Center eta Plains1924ko urriaren 1a (94 urte)
Herrialdea Ameriketako Estatu Batuak
BizilekuaPlains
Lehen hizkuntzaingelesa
Familia
AitaJames Earl Carter, Sr.
AmaLillian Gordy Carter
Ezkontidea(k)Rosalynn Carter  (1946ko uztailak 7 -
Seme-alabak
Anai-arrebak
Hezkuntza
HeziketaGeorgia Southwestern State University
United States Naval Academy 1946) : fisika
Georgia Institute of Technology
Union College
(1953 -
Hizkuntzakingelesa
gaztelania
Jarduerak
Jarduerakpolitikaria, estatu-politikaria, ofiziala, diplomazialaria, eleberrigilea, nekazaria, autobiografialaria eta submarinerra
Enplegatzailea(k)Emory University
Jasotako sariak
KidetzaSons of the American Revolution
Arteen eta Zientzien Ameriketako Estatu Batuetako Akademia
Zerbitzu militarra
Adar militarraAmeriketako Estatu Batuetako Itsas Armada
Graduateniente
Parte hartutako gatazkakBigarren Mundu Gerra
Sinesmenak eta ideologia
ErlijioaBaptismoa
Alderdi politikoaAmeriketako Estatu Batuetako Alderdi Demokrata
IMDbnm0141699
JimmyCarterSignature commons.png

James Earl "Jimmy" Carter (1924ko urriaren 1) Ameriketako Estatu Batuetako 39. presidentea izan zen, 1977tik 1981 arte. Hori baino lehen, Georgiako senataria izan zen (1963-1967) eta Georgiako gobernatzailea (1971-1975). Ustekabean demokratek hautagaia aukeratu zuten eta 1976ko hauteskundeetan doi garaitu zuen Gerald Ford.

Boterean, haren lorpen nagusiak energia politikaren sorreran eta gobernuko agentzien finkatzean dautza. Ingurumen gaineko arautegia bultzatu zuen eta emakumei eta gutxiengokoei izugarrizko aupada eman zien gobernuan eta justizia-sisteman postu garrantzitsuenetara iristeko. Kanpoko aferetan, Camp David hitzarmena, Txinarekiko harreman diplomatiko osoen normalizatzea eta SALT II akordioa dira haren lorpen nagusiak. Horretaz gain, giza-eskubideak jarri zituen kanpoko politikako oinarrietan, munduan zehar giza-eskubideen gaineko errespetua aldarrikatuz. Hala ere, Iraneko bahituen krisialdiak, halere, Carterren ospea suntsitu zuen. 444 egunetan saiatu zen bahituak aske utz zitzaten. Karguko azken egunean lortu zuen. Sobiet Batasunak Afganistan inbaditu ostean, Carterrek eskuinera egin zuen: 1980eko Moskuko Olinpiadei boikot egin zien, eta botere militarra berrindartzeari ekin zion.

Ekonomiaren aldetik, interes eta inflazio indizeek gora egin zuten, baita langabeziak ere. Miseria-indizea %50 hazi zen haren agintaldian. Kongresuko demokraten aurka borrokatu zuen, baina ezin izan zuen zerga-sistema aldatu edo osasun plan orokorra burutu. 1980ko hauteskundeetan Ronald Reaganek garaitu zuen.

Postua utzi ondoren, presidente ohia izateak ematen duen ospea erabieli du Carterrek nazioarteko gatazka batzuetan bitartekari gisa aritzeko. Carter Center delakoa sortu du, demokrazia eta giza eskubideak bultza ditzan. 2002n, Carterrek Bakearen Nobel Saria jaso zuen, "nazioarteko gatazketan bakean oinarritutako konponbideak bilatzeko ahaleginengatik". Horretaz gain, Habitat for Humanity erakundean parte-hartze handia izan du behartsuek etxeak izan ditzaten. Gaur egun ere proiektu horretan dabil buru belarri.


Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Jimmy Carter Aldatu lotura Wikidatan


Other Languages
Afrikaans: Jimmy Carter
Alemannisch: Jimmy Carter
አማርኛ: ጂሚ ካርተር
aragonés: Jimmy Carter
العربية: جيمي كارتر
asturianu: Jimmy Carter
azərbaycanca: Cimmi Karter
تۆرکجه: جیمی کارتر
Boarisch: Jimmy Carter
žemaitėška: Jimmy Carter
Bikol Central: Jimmy Carter
беларуская: Джэймс Эрл Картэр
беларуская (тарашкевіца)‎: Джэймз Эрл Картэр
български: Джими Картър
Bislama: Jimmy Carter
brezhoneg: Jimmy Carter
bosanski: Jimmy Carter
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Jimmy Carter
Cebuano: Jimmy Carter
čeština: Jimmy Carter
Cymraeg: Jimmy Carter
Deutsch: Jimmy Carter
ދިވެހިބަސް: ޖިމީ ކާރޓަރ
Ελληνικά: Τζίμι Κάρτερ
emiliàn e rumagnòl: Jimmy Carter
English: Jimmy Carter
Esperanto: Jimmy Carter
español: Jimmy Carter
français: Jimmy Carter
arpetan: Jimmy Carter
Gaeilge: Jimmy Carter
Gàidhlig: Jimmy Carter
galego: Jimmy Carter
客家語/Hak-kâ-ngî: Jimmy Carter
עברית: ג'ימי קרטר
hrvatski: Jimmy Carter
hornjoserbsce: Jimmy Carter
magyar: Jimmy Carter
հայերեն: Ջիմի Քարթեր
interlingua: Jimmy Carter
Bahasa Indonesia: Jimmy Carter
Ilokano: Jimmy Carter
íslenska: Jimmy Carter
italiano: Jimmy Carter
Basa Jawa: Jimmy Carter
ქართული: ჯიმი კარტერი
한국어: 지미 카터
Ripoarisch: Jimmy Carter
kurdî: Jimmy Carter
kernowek: Jimmy Carter
Lëtzebuergesch: Jimmy Carter
Lingua Franca Nova: James Earl Carter
lumbaart: Jimmy Carter
lingála: Jimmy Carter
lietuvių: Jimmy Carter
Malagasy: Jimmy Carter
Bahasa Melayu: Jimmy Carter
မြန်မာဘာသာ: ကာတာ၊ ဂျင်မီ
مازِرونی: جیمی کارتر
Plattdüütsch: James Earl Carter
नेपाल भाषा: जिम्मी कार्टर
Nederlands: Jimmy Carter
norsk nynorsk: Jimmy Carter
occitan: Jimmy Carter
Kapampangan: Jimmy Carter
polski: Jimmy Carter
Piemontèis: Jimmy Carter
پنجابی: جمی کارٹر
português: Jimmy Carter
Runa Simi: Jimmy Carter
rumantsch: Jimmy Carter
română: Jimmy Carter
Kinyarwanda: Jimmy Carter
sicilianu: Jimmy Carter
srpskohrvatski / српскохрватски: Jimmy Carter
Simple English: Jimmy Carter
slovenčina: Jimmy Carter
slovenščina: Jimmy Carter
српски / srpski: Џими Картер
svenska: Jimmy Carter
Kiswahili: Jimmy Carter
Tagalog: Jimmy Carter
Türkçe: Jimmy Carter
татарча/tatarça: Джимми Картер
українська: Джиммі Картер
oʻzbekcha/ўзбекча: Jimmy Carter
Tiếng Việt: Jimmy Carter
Winaray: Jimmy Carter
მარგალური: ჯიმი კარტერი
Yorùbá: Jimmy Carter
Bân-lâm-gú: Jimmy Carter
粵語: 卡特
isiZulu: Jimmy Carter