Formula kimiko

Alaninaren formula kimikoa

Formula kimikoa elementu kimikoek osatutako konposatu baten (molekula edo kristala izan) errepresentazio konbentzionala da. Taula periodikoan agertzen diren sinboloen bitartez molekula bakoitzean dauden elementuak aipatzen dira eta azpi-indize gisa bakoitzaren atomo kopurua agertzen da, unitate elemental bakoitzean dauden proportzioak agertuz.

Formula motak

  • Formula enpirikoa edo formula minimoa: sustantzia batean dauden atomo kopurua eta euren arteko erlazio minimoa agertzen da. Adibidez 1,2-butadiolarena C2H5O litzateke.

Konposatu kobalenteetan, posiblea balitz, faktore amankomun batez formularen azpiindizeak sinplifikatuz lortzen da. Horrela, glukosaren formula enpirikoa CH2O da, eta horrek zera esan nahi du: karbono atomo bakoitzeko bi hidrogeno atomo daudela eta oxigeno atomo bat. Azpiindizeak beti dira zenbaki osoak eta 1 bada, ez da idazten.

magnesio hidruroaren sare ionikoa.

Konposatu ionikoetan, formula enpirikoa da ezagutu ahal dugun bakarra, sare ionikoan mota bakoitzeko ioi-kopuruen arteko proportzioa zehazten duena. Magnesio hidruroan, hidruro ioi bi (bola zuriak, digraman) daude magnesio ioi bakoitzeko (bola berdeak), beraz bere formula enpirikoa hauxe da: MgH2.[1]

  • Formula molekularra: Sustantzia batean dauden atomo kopurua eta euren kopuru zehatza aipatzen du, laburdurarik egin gabe. 1,2-butadiolarena C4H10O2 litzateke.
  • Formula erdigaratua: Kimikan batez ere gehien erabiltzne dena da, lotura batzuk garatuz eta beste batzuk ez. 1,2-butadiol, adibidez, CH3-CH2-CH(OH)-CH2OH da.
  • Formula garatua edo egitura-formula: Molekularen irudikapen bat da, non atomo bakoitza non lotzen den agertzen den, eta zein nolako loturaren bitartez. Adibidez

1,2-butadiolaren kasuan honakoa da:

   H H H H
   | | | |
  H——C——C——C——C——OH
   | | |  \
   H H O-H H
Other Languages
Afrikaans: Chemiese formule
azərbaycanca: Kimyəvi formul
беларуская: Хімічная формула
български: Химична формула
brezhoneg: Formulenn gimiek
čeština: Chemický vzorec
dansk: Sumformel
Ελληνικά: Χημικός τύπος
Esperanto: Kemia formulo
贛語: 化學式
עברית: כתיב כימי
Kreyòl ayisyen: Fòmil chimik
interlingua: Formula chimic
Bahasa Indonesia: Rumus kimia
íslenska: Efnaformúla
italiano: Formula chimica
日本語: 化学式
Basa Jawa: Rumus kimia
한국어: 화학식
Lëtzebuergesch: Chemesch Formel
lumbaart: Furmula chimica
македонски: Хемиска формула
മലയാളം: രാസസൂത്രം
Bahasa Melayu: Formula kimia
Plattdüütsch: Summenformel
Nederlands: Molecuulformule
norsk nynorsk: Kjemisk formel
português: Fórmula química
srpskohrvatski / српскохрватски: Kemijska formula
Simple English: Chemical formula
slovenčina: Chemický vzorec
slovenščina: Kemijska formula
српски / srpski: Хемијска формула
Seeltersk: Chemiske Formel
svenska: Kemisk formel
українська: Хімічна формула
Tiếng Việt: Công thức hóa học
吴语: 化学式
中文: 化学式
文言: 化學式
Bân-lâm-gú: Hòa-ha̍k-sek
粵語: 化學式