Respubliko
English: Republic

  • la respubliko mamnutras siajn filojn kaj instruas ilin. pentraĵo de honoré daumier, 1848.
    kovrilpaĝo de la verko Η Πολιτεία - de republica de platono, dulingva eldono de 1713.

    respubliko estas politika organizo de la publikaj aferoj, forte ligita al demokratio, kiu havis en la historio diversajn formojn. la difino de respubliko do malsamas depende ĉu temas pri antikva tempo ĉu de nuntempo. la vorto respubliko venas de la latinlingvaj vortoj res publica aŭ "publika afero" kaj origine uzatis pri aferoj, pri kiuj decidis plejmulto de la plebo, anstataŭe al reĝocezaro.

    fundamento de modernaj respublikoj estas apartigo de la tri povoj : plenuma povo aŭ ekzekutivo, juĝa povo kaj leĝofara (aŭ leĝodona) povo, kiuj en monarkio estis plej ofte en la samaj manoj. krom la mallongdaŭra angla respubliko, usono de sia sendependiĝo kaj francio dum la franca revolucio iniciatis la modernajn respublikojn sur tiu bazo. menciendas ankaŭ la respubliko de ambaŭ nacioj. la respublikoj de la antikva tempo akada, atena, romia ne havis tiun fundamentan bazon.

    respubliko povas ankaŭ esti difinita kiel reĝimo, kies estro ne estas hereda, kontraŭe al monarkio, en kiu la ŝtatestro heredas sian postenon. pluraj tipoj de respublikoj ekzistas aŭ ekzistis:

    • prezidenta respubliko, estrita de prezidento kun hegemonio de la postena povo
    • parlamenta respubliko, estrita de Ĉefministro kun hegemonio de la parlamento
    • aliaj (asemblea reĝimo, romia respubliko, venecia respubliko, ktp)

    foje la koncepto respubliko estas ligita al la simbolo de la friga ĉapo.

  • kazoj
  • historio
  • specifaj historiaj kazoj
  • vidu ankaŭ
  • notoj
  • eksteraj ligiloj

La Respubliko mamnutras siajn filojn kaj instruas ilin. Pentraĵo de Honoré Daumier, 1848.
Kovrilpaĝo de la verko Η Πολιτεία - De Republica de Platono, dulingva eldono de 1713.

Respubliko estas politika organizo de la publikaj aferoj, forte ligita al demokratio, kiu havis en la historio diversajn formojn. La difino de respubliko do malsamas depende ĉu temas pri antikva tempo ĉu de nuntempo. La vorto respubliko venas de la latinlingvaj vortoj res publica aŭ "publika afero" kaj origine uzatis pri aferoj, pri kiuj decidis plejmulto de la plebo, anstataŭe al reĝocezaro.

Fundamento de modernaj respublikoj estas apartigo de la tri povoj : plenuma povo aŭ ekzekutivo, juĝa povo kaj leĝofara (aŭ leĝodona) povo, kiuj en monarkio estis plej ofte en la samaj manoj. Krom la mallongdaŭra Angla Respubliko, Usono de sia sendependiĝo kaj Francio dum la Franca Revolucio iniciatis la modernajn respublikojn sur tiu bazo. Menciendas ankaŭ la Respubliko de Ambaŭ Nacioj. La respublikoj de la antikva tempo akada, atena, romia ne havis tiun fundamentan bazon.

Respubliko povas ankaŭ esti difinita kiel reĝimo, kies estro ne estas hereda, kontraŭe al monarkio, en kiu la ŝtatestro heredas sian postenon. Pluraj tipoj de respublikoj ekzistas aŭ ekzistis:

Foje la koncepto respubliko estas ligita al la simbolo de la friga ĉapo.

Other Languages
адыгабзэ: Республик
Afrikaans: Republiek
Alemannisch: Republik
አማርኛ: ሪፐብሊክ
aragonés: Republica
Ænglisc: Cynewīse
العربية: جمهورية
ܐܪܡܝܐ: ܩܘܛܢܝܘܬܐ
مصرى: جمهوريه
asturianu: República
azərbaycanca: Respublika
تۆرکجه: جومهوریت
башҡортса: Республика
Boarisch: Republik
žemaitėška: Respoblėka
беларуская: Рэспубліка
беларуская (тарашкевіца)‎: Рэспубліка
български: Република
भोजपुरी: रिपब्लिक
brezhoneg: Republik
bosanski: Republika
català: República
Cebuano: Republika
کوردی: کۆمار
qırımtatarca: Cumhuriyet
čeština: Republika
Чӑвашла: Республика
Cymraeg: Gweriniaeth
dansk: Republik
Deutsch: Republik
Zazaki: Cumhuriyet
डोटेली: गणतन्त्र
emiliàn e rumagnòl: Repùblica
English: Republic
español: República
eesti: Vabariik
euskara: Errepublika
فارسی: جمهوری
Fulfulde: Ndenndaandi
suomi: Tasavalta
føroyskt: Forsetaskipan
français: République
furlan: Republiche
Frysk: Republyk
Gaeilge: Poblacht
Gàidhlig: Poblachd
galego: República
Avañe'ẽ: Tavakuairetã
Gaelg: Pobblaght
客家語/Hak-kâ-ngî: Khiung-fò-koet
עברית: רפובליקה
हिन्दी: गणराज्य
Fiji Hindi: Ganrajya
hrvatski: Republika
hornjoserbsce: Republika
Kreyòl ayisyen: Repiblik
Արեւմտահայերէն: Հանրապետութիւն
interlingua: Republica
Bahasa Indonesia: Republik
Ilokano: Republika
ГӀалгӀай: Республика
íslenska: Lýðveldi
italiano: Repubblica
日本語: 共和制
Jawa: Républik
ქართული: რესპუბლიკა
Taqbaylit: Tagduda
Адыгэбзэ: Республикэ
қазақша: Республика
ಕನ್ನಡ: ಗಣರಾಜ್ಯ
한국어: 공화제
къарачай-малкъар: Республика
kurdî: Komar
Кыргызча: Республика
Latina: Res publica
Ladino: Repuvlika
Lëtzebuergesch: Republik
Limburgs: Rippebliek
lumbaart: Republega
lingála: Republíki
lietuvių: Respublika
latviešu: Republika
Malagasy: Repoblika
олык марий: Республик
македонски: Република
മലയാളം: ഗണതന്ത്രം
Bahasa Melayu: Republik
Mirandés: República
မြန်မာဘာသာ: သမ္မတနိုင်ငံ
مازِرونی: جمهوری
Napulitano: Repubbreca
Plattdüütsch: Republiek
Nedersaksies: Rippebliek
नेपाली: गणतन्त्र
नेपाल भाषा: गणतन्त्र
Nederlands: Republiek
norsk nynorsk: Republikk
norsk: Republikk
Nouormand: Républyique
occitan: Republica
ਪੰਜਾਬੀ: ਗਣਰਾਜ
polski: Republika
Piemontèis: Repùblica
پنجابی: ریپبلک
português: República
Runa Simi: Ripuwlika
rumantsch: Republica
romani čhib: Ketnepen
română: Republică
русский: Республика
русиньскый: Републіка
саха тыла: Өрөспүүбүлүкэ
sicilianu: Ripùbbrica
Scots: Republic
سنڌي: ريپبلڪ
srpskohrvatski / српскохрватски: Republika
Simple English: Republic
slovenčina: Republika
slovenščina: Republika
Soomaaliga: Jamhuriyadda
shqip: Republika
српски / srpski: Република
Seeltersk: Republik
Sunda: Républik
svenska: Republik
Kiswahili: Jamhuri
ślůnski: Republika
தமிழ்: குடியரசு
тоҷикӣ: Ҷумҳурӣ
Tagalog: Republika
Türkçe: Cumhuriyet
татарча/tatarça: Җөмһүрият
українська: Республіка
اردو: جمہوریہ
oʻzbekcha/ўзбекча: Respublika
vèneto: Republica
Tiếng Việt: Cộng hòa
West-Vlams: Republiek
Volapük: Repüblikän
Winaray: Republika
吴语: 共和制
isiXhosa: I-Republic
მარგალური: რესპუბლიკა
ייִדיש: רעפובליק
中文: 共和制
文言: 共和
Bân-lâm-gú: Kiōng-hô-kok
粵語: 共和制