Naciismo

Temas pri... Ĉi tiu artikolo temas pri naciismo, la ĝenerala emo opinii nacion socia fundamentaĵo. Por informoj pri nacia socialismo, vidu la paĝon naziismo.
Libereco gvidanta la popolon
Fare de Eugène Delacroix, 1833

Naciismo estas ideologio, laŭ kiu la nacio, kune kun la etneco aŭ la nacia identeco estas fundamentaĵo de la socia vivo de homoj, kaj kiu faras certajn politikajn eldirojn surbaze de tiu kredo: antaŭ ĉio, ke la nacio estas "la sola legitima bazo por la ŝtato", kaj ke "ĉiu nacio rajtas havi sian propran ŝtaton". Alie dirite, ĝi estas "unuavice principo, laŭ kiu la politika unuo kaj la nacia unuo devas esti kongruaj" (Ernest Gellner). En tiu formo la naciismo estas universala ideologio; sed la termino referencas ankaŭ al la specifa ideologio de naciismaj movadoj, kiuj faras politikajn pretendojn por difinitaj nacioj. La naciismon oni difinas ankaŭ kiel "specifan nocian perspektivon" naskitan en Anglio dum la 16-a jarcento kaj poste disvastiĝintan al aliaj komunumoj, kiu prezentas "la konsistigan elementon de la moderna epoko". Tiuj movadoj eventuale pridisputas unuopajn pretendojn unu de la alia, sed ili dividas komunan naciisman ideologion.

Naciistoj difinas unuopajn naciojn surbaze de difinitaj kriterioj, kiuj distingas unu nacion disde alia. La dislimado de unuopaj nacioj servas al naciistoj jen por formi la propran popolon per kontrastigo de ĝi kun aliaj, jen por sin aserti kontraŭ la kredata plipotenceco de aliaj, jen por malvalorigi ilin kaj establi la propran regadon super ili. Naciistoj faras eldirojn ankaŭ pri tio, "kiu estas membro de ĉiu nacio". Tiuj kriterioj povas inkluzivi komunan lingvon, dividatan kulturon, respektive dividatajn valorojn; sed verŝajne plej gravas la etneco, la aparteno al reala aŭ kredata etno. Inkluzivado kaj ekskludado estas bazaj elementoj de la naciismo. Dum oni substrekas unuflanke la politikan egalecon de la grupo, kiu estas unuigita kiel nacio, oni ekskludas aliflanke la grupojn, kiuj ne apartenas al la nacio. Tio povas etendiĝi de komunika emfazado de la alieco de tiuj ekskluditoj ĝis ilia fizika ekskludo (etna purigado) aŭ eĉ ilia neniigo (holokaŭsto).

La termino nacia identeco rilatas kaj al tiuj difinaj kriterioj kaj al la "sento de aparteneco" al tiu grupo. Naciistoj rigardas la membrecon en nacio kiel ekskluzivan kaj malgraŭvolan, kaj ili rigardas la emocian ligon de la individuo al ĝi kiel naturan. Tio signifas, ke oni ne povas simple "aliĝi" al ĝi kiel al iu ajn alia asocio.

La naciismo rigardas la plej grandan parton de homaj agadoj kiel laŭkaraktere nacian. Nacioj havas naciajn simbolojn, nacian karakteron, nacian kulturon, nacian muzikon kaj nacian literaturon, nacian folkloron, nacian mitologion kaj en kelkaj kazoj eĉ nacian religion. Individuoj dividas naciajn valorojn kaj nacian identecon; admiras la nacian heroon, manĝas la nacian pladon kaj ludas la nacian sporton.

La naciismo havis enorman influon mondhistorian kaj geopolitikan, de kiam la nacia ŝatato iĝis la ĉefa tipo de ŝtato. La plimulto de la monda loĝantaro loĝas nun en ŝtatoj, kiuj estas almenaŭ nominale naciaj ŝtatoj. Okazas, ke oni erare nomas tiajn ŝtatojn "nacioj". Laŭ sia celdifino, la nacia ŝtato garantiu la ekziston de nacio, konservu apartan identecon kaj disponigu teritorion, en kiu la naciaj kulturo kaj etoso superregas. La plimulto de naciaj ŝtatoj alvokas kulturan kaj historian miton por pravigi sian ekziston kaj por havigi al si "legitimecon".

Naciistoj konstatas, ke ankaŭ "ne-naciaj" ŝtatoj ekzistas; efektive, la luktoj de fruaj naciismaj movadoj ofte direktiĝis kontraŭ imperioj kiel Aŭstrio-Hungario. La Vatikanurbo ekzistas por provizi suverenan ŝtaton al la gvidantaro de la katolika eklezio, kaj ne al nacio. La tuttera kaliflando, kiun alstrebas kelkaj islamistoj estas plia ekzemplo de ne-nacia ŝtato.

Ĉiu, kiu identiĝas kun nacio kaj opinias naciajn ŝtatojn legitimaj, povas esti nomata "naciisto". En tiu senco, la plimulto de plenkreskaj homoj estas "pasivaj naciistoj". Tamen, la moderna komunuza apliko de la vorto naciismo referencas al politika (kaj foje militista) agado subtene al naciismaj postuloj. Tiu agado povas inkluzivi separatismon, iredentismon, militarismon kaj en ekstremaj kazoj "etnan purigadon". Politologoj (kaj la amaskomunikiloj) tendencas elstarigi ĉi tiujn pli ekstremajn formojn de naciismo.

Other Languages
Afrikaans: Nasionalisme
Alemannisch: Nationalismus
አማርኛ: ብሔርተኝነት
aragonés: Nacionalismo
العربية: قومية
অসমীয়া: জাতীয়তাবাদ
asturianu: Nacionalismu
azərbaycanca: Millətçilik
башҡортса: Милләтселек
žemaitėška: Naciuonalėzmos
беларуская: Нацыяналізм
беларуская (тарашкевіца)‎: Нацыяналізм
български: Национализъм
brezhoneg: Broadelouriezh
bosanski: Nacionalizam
català: Nacionalisme
нохчийн: Национализм
čeština: Nacionalismus
Deutsch: Nationalismus
Ελληνικά: Εθνικισμός
English: Nationalism
español: Nacionalismo
eesti: Rahvuslus
euskara: Nazionalismo
estremeñu: Nacionalismu
føroyskt: Nationalisma
français: Nationalisme
galego: Nacionalismo
עברית: לאומיות
हिन्दी: राष्ट्रवाद
Fiji Hindi: Rastryawaad
hrvatski: Nacionalizam
Bahasa Indonesia: Nasionalisme
Ilokano: Nasionalismo
italiano: Nazionalismo
Patois: Nashinalizim
Basa Jawa: Nasionalisme
қазақша: Ұлтшылдық
한국어: 내셔널리즘
къарачай-малкъар: Миллетчилик
Кыргызча: Улутчулдук
Ladino: Nasionalizmo
Lingua Franca Nova: Nasionalisme
Limburgs: Nationalisme
lumbaart: Naziunalism
lietuvių: Nacionalizmas
latviešu: Nacionālisms
македонски: Национализам
മലയാളം: ദേശീയത
Bahasa Melayu: Nasionalisme
Mirandés: Nacionalismo
မြန်မာဘာသာ: အမျိုးသားရေးဝါဒ
مازِرونی: ناسیونالیسم
नेपाल भाषा: राष्ट्रवाद
Nederlands: Nationalisme
norsk nynorsk: Nasjonalisme
occitan: Nacionalisme
ਪੰਜਾਬੀ: ਕੌਮਪ੍ਰਸਤੀ
polski: Nacjonalizm
Piemontèis: Nassionalism
پنجابی: نیشنلزم
português: Nacionalismo
rumantsch: Naziunalissem
română: Naționalism
русский: Национализм
русиньскый: Націоналізм
саха тыла: Национализм
sicilianu: Nazziunalismu
davvisámegiella: Nationalisma
srpskohrvatski / српскохрватски: Nacionalizam
Simple English: Nationalism
slovenčina: Nacionalizmus
slovenščina: Nacionalizem
српски / srpski: Национализам
svenska: Nationalism
Kiswahili: Utaifa
Türkçe: Milliyetçilik
татарча/tatarça: Милләтчелек
тыва дыл: Национализм
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: مىللەتچىلىك
українська: Націоналізм
oʻzbekcha/ўзбекча: Millatchilik
Tiếng Việt: Chủ nghĩa dân tộc
Winaray: Nasyonalismó
吴语: 民族主义
მარგალური: ნაციონალიზმი
中文: 民族主義
Bân-lâm-gú: Bîn-cho̍k-chú-gī
粵語: 民族主義