Dinamiko

Klasika dinamiko komenciĝas de la studo aŭ priskribo de ŝanĝoj de la movokvanto. La movokvanto, p, estas la produto de la maso de objekto kaj la vektora rapideco, v, de tiu objekto. Por fari tiun studon, oni devas ankaŭ konsideri la vektoran lokon, x, de objeto kaj tempo. Antaŭ ol oni finos la studon, oni devas ankaŭ priskribi la rolon de energio en dinamiko.

Por fari tian priskribon, oni devas havi lingvon por tia priskribo. Tiu lingvo estas matematiko. Kutime oni uzas la matematikon de kampoj, vektoroj, vektoraj spacoj, diferencialaj ekvacioj, matricoj, kaj tensoroj en la priskribo de dinamiko.

La unua moderna priskribo de dinamiko estis tiu de Newton. Poste venis la dinamiko de La Grange kaj la dinamiko de Hamilton. Lagranĝa kaj hamiltona estas tuŝstonoj al neklasika dinamiko: kvantuma mekaniko, speciala relativeco, kaj ĝenerala relativeco.

Neŭtona Dinamiko

Neŭtona dinamiko sumiĝas en la tri leĝoj de Newton. Ili estas:

  1. Korpo restas senmova aŭ en uniforma stato de movo krom se forto agas sur ĝin.
  2. Korpo, sur kiu agas forton, moviĝas tiel ke la tempa pokvanto de ŝanĝo de sia movokvanto egalas la forton.
  3. Se du korpoj efikas per fortoj sur unun de la alia, tiuj ĉi fortoj havas la saman grandojn kaj mala direktojn.

Por plene priskribi neŭtona dinamiko kaj utiligi ĝin, oni devas agnoski la konservadajn principojn kiuj venas almenaŭ parte de la unua leĝo. Ili estas Konservado de Linia Movokvanto, Konservado de Angula Movokvanto, kaj Konservado de Energio. Tiuj ĉi leĝoj nur validas en inerciaj ekranoj kiuj estas liberaj de eksteraj fortoj kaj tordo. Tio estas ekrano kiu estas aŭ senmova aŭ uniforme mova. La dua leĝo de neŭtona dinamiko, estas la plej grava. Ĝi faras dinamikon prognoza. Por uzi ĝin priskribi fizikan situacion, oni devas aŭ scii aŭ modeligi la fortojn en tiu situacio matematike kaj tiam solvi la diferencialan ekvacion en la dua leĝo. Ekzemploj de tio ĉi estas la prognozoj pri la movado de planedoj, satelitoj, kaj aliaj astronomiaj korpoj. La tria neŭtona leĝo fakte estas plej ofte uzata por fari la modelon de fizika situacio. Ĝi priskribas la ĉirkaŭajn kondiĉojn en modeloj de la situacioj. Granda parto de neŭtona dinamiko estas rotacia dinamiko. Tie ĉi oni priskribas la movadon de rotaciaj etendaj korpoj. Oni devas unue kompreni la kinematikon de rotaciaj sistemoj. Tio inkludas la matematikon de rotaciaj sistemoj kiel rotaciaj matricoj kaj rotaciaj koordinataj sistemoj. Poste oni ekuzas rotacia dinamiko. Unue oni konsideras tordo en senmovaj sistemoj kaj poste la fortoj realaj kaj ne-realaj en rotacia sistemo. Fine oni konsideras la dinamiko de libera rotacia turbo.

Other Languages
العربية: ديناميكا
azərbaycanca: Dinamika
беларуская: Дынаміка
беларуская (тарашкевіца)‎: Дынаміка
български: Динамика
bosanski: Dinamika
català: Dinàmica
čeština: Dynamika
dansk: Dynamik
Ελληνικά: Δυναμική
español: Dinámica
eesti: Dünaamika
euskara: Dinamika
فارسی: دینامیک
suomi: Dynamiikka
Gaeilge: Dinimic
galego: Dinámica
hrvatski: Dinamika
Kreyòl ayisyen: Dinamik
interlingua: Dynamica
Bahasa Indonesia: Dinamika (mekanika)
日本語: 動力学
Qaraqalpaqsha: Dinamika
қазақша: Динамика
한국어: 동역학
kurdî: Dînamîk
македонски: Динамика (физика)
Bahasa Melayu: Dinamik
မြန်မာဘာသာ: ဒိုင်းနမစ်
Nederlands: Dynamica
norsk nynorsk: Dynamikk i mekanikk
ਪੰਜਾਬੀ: ਡਾਇਨਾਮਿਕਸ
Piemontèis: Dinàmica
português: Dinâmica
română: Dinamică
संस्कृतम्: गतिविज्ञानम्
srpskohrvatski / српскохрватски: Dinamika (fizika)
slovenčina: Dynamika (fyzika)
slovenščina: Dinamika
shqip: Dinamika
српски / srpski: Динамика (физика)
Türkçe: Dinamik (fizik)
українська: Динаміка
Tiếng Việt: Động lực học
ייִדיש: דינאמיק
中文: 動力學
Bân-lâm-gú: Tōng-le̍k-ha̍k