New York

Mirandola-stemma.gif Miranduléś
C'l artìcul chè 'l è scrit in MiranduléśEmiliàn
Al stéma ad New York
La mapa dla sità
La bandéra dla sità
La statṿa dla libertà e 'l tóri śmèli a fōg
Panuràma
I sinc quartēr: 1=Manhattan 2=Brooklyn 3=Queens 4=Bronx 5=Staten Island
Al pònt ad Brooklyn
Al palàs dal Nasiòṅ Unìdi
La piàsa ad Times Square
Al Federal Hall
Statṿa in dal Central Park


New York (a s lèś [nuː ˈjɔɹk] in d'l Ingléś di Stat Unî o [nju ˈjɔːk] in in d'l Ingléś dal Régn Unî, [ɲu ˈjɔrk] in miranduléś) l'è na sità di Stat Unî 'd òt migliòṅ e mèś 'd abitànt ch'la s cata in dal stat ad New York. L'è cgnusùda anc c'n al nóm dal sò scutmàj, “The big apple” (Al póm grand), o ad “New York City” par dastacàr-la da 'l nóm dal stat in du la s cata.

L'è stàda misa in pē in dal 1613 da di migrànt ulandéś ch'in alóra i l'ìvan batśàda “Nieuw Amsterdam” (Amsterdam Nóva) ma sinquànt'an dòp l'è pasàda a gl'Ingléś ch'i gh'aṅ cambiâ 'l nóm in unōr ad Jàcum II, duca ad York e Albany. 'L 11 ad Setémbar dal 2001 l'à patî 'l atàc terurìstic dgl'iślàmic 'd Al-Qaida ch'i aṅ fat stablìr dū aparéć cónt'r al tóri śmèli faghénd-i vgnir śò e masànd dagnóra tri-mila parsòni.

L'è bagnàda da 'l Ucéan Atlàntic, pròpria in dla fōś dal fiùm Hudson, e al sò clima 'l al s davśìna dimóndi a quél cuntinentàł. 'D Invèran la pōl rivàr anc a vint grâd sóta śèr mént'r in Luj al màsimi i èṅ darènt a i trénta 'd mèdia.

L'è divìśa in sinc quartēr ciamâ „Borough“: Manhattan, Brooklyn, Queens, Bronx e Staten Island. Al sò parc più famóś 'l è Central Park. In sità a gh'è trénta-nóṿ teàtar bèi grand, cgnusû tut insém c'n al nóm ad Broadway. Al sìndic 'l è al demucràtic Bill De Blasio. Gl'abitànt i èṅ divìś, tgnénd adrē a 'l censimènt dal 2010 guardànd la rasa, fra biànc (33,0%), ispànig (29,0%), afro-americàṅ (23,0%), aśiàtic (13,0%) e natìṿ americàṅ (0,5%). In mèś a i biànc, 'l 8,2% al gh'à di urìgini itagliàni, al 5,3% irlandéśi, al 3,2% tedéschi e 'l 3.0% rusi.

In dal 2010 la gh'à abû dagnóra quarànta-nóṿ migliòṅ ad turìsta ma in dal 2011 l'à fat incóra méj rivànd a sinquànta.

Persunàǵ ligâ a New York

  • Aaliyah, cantànta
  • Kareem Abdul-Jabbar, śugadōr ad basket
  • Christina Aguilera, cantànta
  • Danny Aiello, atōr
  • Woody Allen, regìsta
  • Joseph Barbera, prudutōr
  • Humphrey Bogart, atōr
  • Matthew Broderick, atōr
  • Mel Brooks, regìsta
  • Steve Buscemi, atōr
  • James Caan, atōr
  • Al Capone, mafióś
  • Eric Carr, sunadōr di Kiss
  • John Carradine, atōr
  • John Cassavetes, atōr
  • Peter Criss, sunadōr di Kiss
  • Billy Crystal, atōr e còmig
  • George Cukor, regìsta
  • Tony Curtis, atōr
  • Robert De Niro, atōr
  • Neil Diamond, cantànt
  • P. Diddy, rapper
  • Vin Diesel, atōr
  • Vincent D'Onofrio, atōr
  • Kirk Douglas, atōr
  • Robert Downey Jr., atōr
  • Richard Dreyfuss, atōr
  • Peter Falk, atōr
  • Perry Farrell, sunadōr
  • Susan Sarandon‎, atōra
  • Jane Fonda, atōra
  • Peter Fonda, atōr
  • Anthony Franciosa, atōr
  • Ace Frehley, sunadōr di Kiss
  • John Frusciante, sunadōr di Red Hot Chili Peppers
  • Sarah Michelle Gellar, atōra
  • Vitas Gerulaitis, tenìsta
  • Rudolph Giuliani, pulìtic
  • Whoopi Goldberg, atōra e còmiga
  • Cuba Gooding Jr., atōr
  • Elliott Gould, atōr
  • Melanie Griffith, atōra
  • Bob Guccione, editōr ad rivìsti malnéti
  • Steve Guttenberg, atōr
  • Rita Hayworth, atōra
  • Bernard Herrmann, cumpuśidōr
  • Paris Hilton, atōra, cantànta e persunàǵ televiśìṿ
  • Billy Joel, cantànt
  • Scarlett Johansson, atōra
  • Michael Jordan, śugadōr ad basket
  • Harvey Keitel, atōr
  • Jacqueline Kennedy, first lady di Stat Unî
  • Alicia Keys, cantànta
  • Calvin Klein, stilìsta
  • Lenny Kravitz, cantànt e sunadōr
  • Stanley Kubrick, regìsta
  • Bruce Kulick, sunadōr di Kiss
  • Lady Gaga, cantànta
  • Veronica Lake, atōra
  • Jake LaMotta, pùgil
  • Burt Lancaster, atōr
  • Martin Landau, atōr
  • Diane Lane, atōra
  • Cyndi Lauper, cantànta
  • Jennifer Lopez, cantànta e atōra
  • Walter Matthau, atōr
  • Sal Mineo, atōr
  • Eddie Murphy, atōr e còmig
  • Al Pacino, atōr
  • Colin Powell, militàr e Segretàri 'd Stat americàṅ
  • Priscilla Presley, atōra
  • Joey Ramone, cantànt e sunadōr di Ramones
  • Marky Ramone, sunadōr di Ramones
  • Lou Reed, sunadōr
  • Christopher Reeve, atōr
  • Laurance Rockefeller, migliardàri
  • Franklin Roosevelt, presidènt di Stat Unî
  • Brooke Shields, atōra
  • Julian Schnabel, regìsta e artìsta
  • Martin Scorsese, regìsta
  • Sylvester Stallone, atōr
  • Paul Stanley, sunadōr e cantànt di Kiss
  • Barbara Stanwyck, atōra
  • Oliver Stone, regìsta
  • Barbra Streisand, atōra e cantànta
  • Meryl Streep, atōra
  • Marisa Tomei, atōra
  • Donald Trump, imprendidōr
  • John Turturro, atōr e regìsta
  • Mike Tyson, pùgil
  • Christopher Walken, atōr
  • Sigourney Weaver, atōra
  • Mae West, atōra
Other Languages
Afrikaans: New York Stad
Alemannisch: New York City
aragonés: Nueva York
العربية: نيويورك
مصرى: نيويورك
asturianu: Nueva York
Aymar aru: New York
azərbaycanca: Nyu-York
تۆرکجه: نیویورک
башҡортса: Нью-Йорк
Boarisch: New York City
žemaitėška: Niojuorks
Bikol Central: Nueva York
беларуская: Нью-Ёрк
беларуская (тарашкевіца)‎: Нью-Ёрк
български: Ню Йорк
Bahasa Banjar: New York
bamanankan: New York City
བོད་ཡིག: ནེའུ་ཡོར་ཀ།
brezhoneg: New York
bosanski: New York City
ᨅᨔ ᨕᨘᨁᨗ: Kuta New York
català: Nova York
Chavacano de Zamboanga: New York (ciudad)
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Niū-iók-chê
нохчийн: Нью-Йорк
Chamoru: New York City
corsu: New York
qırımtatarca: Nyu York
čeština: New York
Чӑвашла: Нью-Йорк
Deutsch: New York City
dolnoserbski: New York City
Ελληνικά: Νέα Υόρκη
English: New York City
Esperanto: Novjorko
español: Nueva York
eesti: New York
euskara: New York
estremeñu: Nueva York
فارسی: نیویورک
suomi: New York
Võro: New York
Na Vosa Vakaviti: New York City
føroyskt: New York City
français: New York
Nordfriisk: New York City
贛語: 紐約市
galego: Nova York
گیلکی: نيؤيؤرک
Avañe'ẽ: Táva Nueva York
ગુજરાતી: ન્યુ યોર્ક
Hausa: New York
客家語/Hak-kâ-ngî: New York Sṳ
עברית: ניו יורק
Fiji Hindi: New York City
hornjoserbsce: New York City
Kreyòl ayisyen: Nouyòk
magyar: New York
հայերեն: Նյու Յորք
interlingua: New York (citate)
Bahasa Indonesia: Kota New York
Interlingue: New York
ГӀалгӀай: Нью-Йорк
íslenska: New York-borg
italiano: New York
la .lojban.: niu,IORK. zei tcadu
Basa Jawa: New York
ქართული: ნიუ-იორკი
Qaraqalpaqsha: Nyu York
Taqbaylit: New York
Адыгэбзэ: Нью-Йорк
Kabɩyɛ: Niyuu Yɔrɩkɩ
Gĩkũyũ: New York City
қазақша: Нью-Йорк
ភាសាខ្មែរ: ទីក្រុងញូវយ៉ក
한국어: 뉴욕
къарачай-малкъар: Нью-Йорк
kernowek: Evrek Nowydh
Кыргызча: Нью-Йорк
Lëtzebuergesch: New York City
лезги: Нью-Йорк
Limburgs: New York City
Ligure: Neuva York
lumbaart: New York
lingála: New York
lietuvių: Niujorkas
latviešu: Ņujorka
Basa Banyumasan: New York
Malagasy: New York
олык марий: Нью-Йорк
македонски: Њујорк (град)
кырык мары: Нью-Йорк
Bahasa Melayu: Bandar Raya New York
Mirandés: Nuoba Iorque
မြန်မာဘာသာ: နယူးယောက်မြို့
эрзянь: Нью-Йорк ош
مازِرونی: نیویورک
Dorerin Naoero: New York
Napulitano: Nova York
Plattdüütsch: New York
Nedersaksies: Niej-York
नेपाल भाषा: न्यु यर्क नगर
Nederlands: New York (stad)
norsk nynorsk: New York by
norsk: New York
Novial: Novi York
Nouormand: Nouvieau York
Sesotho sa Leboa: New York City
Chi-Chewa: New York City
occitan: Nòva York
Livvinkarjala: New York
Ирон: Нью-Йорк
Kapampangan: New York Lakanbalen
Papiamentu: New York City
Pälzisch: New York City
Norfuk / Pitkern: Nyuu York
polski: Nowy Jork
Piemontèis: New York
português: Nova Iorque
Runa Simi: New York
rumantsch: New York
armãneashti: New York
tarandíne: Nuève York
русский: Нью-Йорк
русиньскый: Ню Йорк (місто)
संस्कृतम्: न्‍यू यॉर्क्
саха тыла: Нью Йорк
ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ: ᱱᱤᱣ ᱭᱚᱨᱠ
sicilianu: Nova York
srpskohrvatski / српскохрватски: New York
Simple English: New York City
slovenčina: New York (mesto)
slovenščina: New York
Gagana Samoa: Niu Ioka
Soomaaliga: New York
српски / srpski: Њујорк
Sranantongo: New York City
Seeltersk: New York
svenska: New York
Kiswahili: New York
ślůnski: Nowy Jork
తెలుగు: న్యూయార్క్
тоҷикӣ: Ню-Йорк
Türkmençe: Nýu-Ýork şäheri
Tok Pisin: Niu Yok Siti
Türkçe: New York
татарча/tatarça: Нью-Йорк
reo tahiti: New York
удмурт: Нью-Йорк
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: Nyu York Shehiri
українська: Нью-Йорк
oʻzbekcha/ўзбекча: New York (shahar)
vèneto: New York
vepsän kel’: Nju Jork
Tiếng Việt: Thành phố New York
Volapük: New York (zif)
吴语: 纽约市
მარგალური: ნიუ-იორკი
Yorùbá: New York
Vahcuengh: Niujyoz
Zeêuws: New York City
中文: 纽约
文言: 紐約市
Bân-lâm-gú: New York Chhī
粵語: 紐約