Τσέμπαλο

Ιταλικό κλαβεσέν του 17ου αιώνα

Το τσέμπαλο (Ιταλ.:Cembalo) ή κλαβεσέν (Γαλλ.:Clavecin), είναι πληκτροφόρο όργανο, πρόγονος του σημερινού πιάνου. Το παλαιότερο τσέμπαλο χρονολογείται στον 14ο αιώνα.

Έχει χορδές τεντωμένες οριζόντια και παράλληλα, και έκταση που ξεκινά από 4 οκτάβες με πλήρη χρωματική κλίμακα ή με την παράλειψη κάποιων φθόγγων στο κατώτερο άκρο της έκτασής του, εξοικονομώντας έτσι χώρο ώστε να μπορεί να παίζει τις πιο βασικές χαμηλές νότες. Παράδειγμα: Ντο-ρε-μι (παραλείποντας το ντο και ρε δίεση) και συνεχίζει χρωματικά. Πολλά τσέμπαλα έχουν δύο πληκτρολόγια και συνδυάζουν τρία ή και περισσότερα ρετζίστρα.

Το όργανο παράγει ήχο με τη βοήθεια μηχανισμού που συνδέει τα πλήκτρα με ένα μικρό κάθετο κομμάτι ξύλο, πάνω στο οποίο είναι στερεωμένη μια πένα από φτερό ή σκληρό δέρμα. Σήμερα οι πένες κατασκευάζονται από βινύλιο. Το πλήκτρο του οργάνου, με την πίεση του δαχτύλου, ενεργεί ως μοχλός πάνω στο ξύλο που ανασηκώνεται, οπότε η πένα χτυπά τη χορδή κι αφού προκαλέσει τον ήχο ξαναγυρίζει στη θέση του. Κάθε πλήκτρο έχει το δικό του μηχανισμό που χτυπάει την αντίστοιχη χορδή.

Ο ήχος του τσέμπαλου είναι νυκτός και δεν έχει τη δυνατότητα της πολυεπίπεδης αυξομείωσης της έντασης που έχει το πιάνο. Παρόλα αυτά είναι ένα πολύ διαδεδομένο συνοδευτικό όργανο για το παίξιμο της μουσικής της εποχής του Μπαρόκ, ενώ έχει και πλουσιότατο δικό του ρεπερτόριο.

Η μουσική για το Τσέμπαλο γράφεται σε δύο πεντάγραμμα όπως και του πιάνου.

Παρόμοια όργανα με το Τσέμπαλο είναι:

  • Το Σπινέττο (από το όνομα του Βενετσιάνου κατασκευαστή Τζιοβάννι Σπινέτους), που είχε σχήμα τραπεζίου.
  • Το Βιργινάλι που είχε μικρότερη έκταση.

Κυριότεροι συνθέτες για τσέμπαλο: Γ. Σ. Μπαχ, Φ. Κουπρέν, Ντ. Σκαρλάττι, Γκ. Φ. Χαίντελ, Ζ. Φ. Ραμώ, Β. Α. Μότσαρτ και πολλοί άλλοι.


άλλες γλώσσες
Alemannisch: Cembalo
العربية: هاربسكورد
asturianu: Clavecín
беларуская: Клавесін
беларуская (тарашкевіца)‎: Клявэсын
български: Клавесин
brezhoneg: Klav-kerdin
bosanski: Čembalo
català: Clavicèmbal
čeština: Cembalo
Чӑвашла: Клавесин
dansk: Cembalo
Deutsch: Cembalo
English: Harpsichord
Esperanto: Klaviceno
español: Clavecín
eesti: Klavessiin
euskara: Klabizenbalo
suomi: Cembalo
français: Clavecin
furlan: Clavicembal
Gaeilge: Cruitchorda
Gàidhlig: Cruit-chòrda
עברית: צ'מבלו
hrvatski: Čembalo
magyar: Csembaló
հայերեն: Կլավեսին
íslenska: Semball
italiano: Clavicembalo
日本語: チェンバロ
ქართული: კლავესინი
қазақша: Клавесин
한국어: 하프시코드
Кыргызча: Клавесин
Lëtzebuergesch: Cembalo
lietuvių: Klavesinas
latviešu: Klavesīns
македонски: Чембало
Nedersaksies: Klavecimbel
Nederlands: Klavecimbel
norsk nynorsk: Cembalo
norsk: Cembalo
occitan: Clavecin
polski: Klawesyn
română: Clavecin
русский: Клавесин
sicilianu: Clavicìmmalu
srpskohrvatski / српскохрватски: Čembalo
Simple English: Harpsichord
slovenčina: Čembalo
slovenščina: Čembalo
српски / srpski: Чембало
Seeltersk: Cembalo
svenska: Cembalo
Türkçe: Klavsen
українська: Клавесин
oʻzbekcha/ўзбекча: Klavesin
Tiếng Việt: Harpsichord
中文: 大鍵琴
Bân-lâm-gú: Cembalo
粵語: 古鍵琴