Ideoleg

Ideolegau Gwleidyddol
Anarchiaeth
Ceidwadaeth
Cenedlaetholdeb
Comiwnyddiaeth
Cymunedoliaeth
Democratiaeth Gristnogol
Democratiaeth gymdeithasol
Ffasgiaeth
Ffeministiaeth
Gwleidyddiaeth werdd
Islamiaeth
Natsïaeth
Rhyddewyllysiaeth
Rhyddfrydiaeth
Sosialaeth

Casgliad neu system o gysyniadau, syniadau a chredoau yw ideoleg[1] neu ddelfrydeg.[2] Bathwyd y term idéologie gan yr athronydd o Ffrancwr Antoine Destutt de Tracy ym 1796 i ddiffinio "gwyddor syniadau".[3] Maent yn gysyniad unigryw i wleidyddiaeth; sonir am ideolegau economaidd, ond mae'r rhain ynghlwm wrth farnau a chredoau gwleidyddol a chymdeithasol, ac nid o reidrwydd damcaniaeth economaidd.

Cyfuniad o syniadaeth ddisgrifiadol a normadol, neu wleidyddeg a gwleidydda, yw ideoleg. Tair nodwedd sylfaenol sydd i'r ideoleg benodol: beirniadaeth ar y drefn sy'n bod, gweledigaeth o gymdeithas y dyfodol, a damcaniaeth o newid gwleidyddol. Amlinellir casgliad o farnau a syniadau, yn aml yn seiliedig ar egwyddorion a gwerthoedd personol a chymdeithasol, gan ysbrydoli gweithredu gwleidyddol er mwyn ennill amcanion i roi'r agenda ddelfrydol ar waith.[4]

Nid yw pawb yn gytûn ar ddiffiniad y gair ideoleg a pha syniadau ac agweddau gwleidyddol sy'n dod o dan y label hon. Er enghraifft, dadleua nifer o geidwadwyr pragmataidd taw tuedd neu agwedd meddwl yw ceidwadaeth, ac nid ideoleg.[4]

Hanes y cysyniad

Daw'r cysyniad modern o ideoleg o waith Karl Marx, Yn ôl Marx, cyfundrefnau ffug o gysyniadau gwleidyddol, cymdeithasol a moesol a ddyfeisir a chynhalir gan y dosbarthau llywodraethol am hunan-les yw ideolegau, e.e. bydd hierarchaethau crefyddol yn cefnogi cyfundrefnau bydd yn cadw'r arweinwyr yn gyfoethog.

Yn yr ugeinfed ganrif datblygodd nodwedd eithafol mewn ideolegau. Mae eu hymlynwyr yn credu bod eu system o theorïau gwleidyddol yn gwbwl anghytûn ag ideolegau eraill – y brif enghraifft o hyn yw comiwnyddiaeth a ffasgiaeth. Tuedda cysyniadau gwleidyddol eraill, megis sosialaeth, democratiaeth, a cheidwadaeth, i fod yn llai gyfyngedig; mae eu dilynwyr yn anghytuno ar rai faterion ond yn cytuno ar eraill.

Datblygodd ideolegau neilltuol yn sgil gwrthdaro penben yr Ail Ryfel Byd a'r Rhyfel Oer. Mudiadau megis ffeministiaeth, amgylcheddaeth, ffwndamentaliaeth grefyddol ac amlddiwylliannaeth sy'n diffinio'r byd ôl-ddiwydiannol, ôl-gomiwnyddol yn oes globaleiddio.[4]

En otros idiomas
Afrikaans: Ideologie
Alemannisch: Ideologie
aragonés: Ideolochía
العربية: أيديولوجيا
asturianu: Ideoloxía
azərbaycanca: İdeologiya
تۆرکجه: ایدئولوژی
башҡортса: Идеология
žemaitėška: Ideuoluogėjė
беларуская: Ідэалогія
беларуская (тарашкевіца)‎: Ідэалёгія
български: Идеология
বাংলা: ভাবাদর্শ
brezhoneg: Ideologiezh
bosanski: Ideologija
català: Ideologia
čeština: Ideologie
dansk: Ideologi
Deutsch: Ideologie
Zazaki: İdeolociy
Ελληνικά: Ιδεολογία
English: Ideology
Esperanto: Ideologio
español: Ideología
eesti: Ideoloogia
euskara: Ideologia
فارسی: ایدئولوژی
suomi: Ideologia
føroyskt: Hugmyndafrøði
français: Idéologie
Frysk: Ideology
galego: Ideoloxía
हिन्दी: विचारधारा
Fiji Hindi: Bichardhara
hrvatski: Ideologija
magyar: Ideológia
Bahasa Indonesia: Ideologi
Ilokano: Ideolohia
íslenska: Hugmyndafræði
italiano: Ideologia
Basa Jawa: Idhéologi
ქართული: იდეოლოგია
Qaraqalpaqsha: İdeologiya
қазақша: Идеология
한국어: 이념
къарачай-малкъар: Идеология
kurdî: Îdeolojî
Кыргызча: Идеология
Latina: Ideologia
Limburgs: Ideologie
lietuvių: Ideologija
latviešu: Ideoloģija
македонски: Идеологија
монгол: Идеологи
Bahasa Melayu: Ideologi
မြန်မာဘာသာ: ဒဿနဗေဒ
مازِرونی: ایدئولوژی
Nederlands: Ideologie
norsk nynorsk: Ideologi
norsk: Ideologi
occitan: Ideologia
ਪੰਜਾਬੀ: ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ
polski: Ideologia
Piemontèis: Ideologìa
پنجابی: آئیڈیالوجی
português: Ideologia
română: Ideologie
русский: Идеология
русиньскый: Ідеолоґія
саха тыла: Идеология
Scots: Ideology
srpskohrvatski / српскохрватски: Ideologija
Simple English: Ideology
slovenčina: Ideológia
slovenščina: Ideologija
Soomaaliga: Aragti
shqip: Ideologjia
српски / srpski: Ideologija
svenska: Ideologi
Kiswahili: Itikadi
Türkmençe: Aňyýet
Tagalog: Ideolohiya
Türkçe: İdeoloji
татарча/tatarça: Идеология
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: ئىدېئولوگىيە
українська: Ідеологія
اردو: خیالیت
oʻzbekcha/ўзбекча: Mafkura
Tiếng Việt: Ý thức hệ
Winaray: Idolohiya
吴语: 意識形態
ייִדיש: אידעאלאגיע
中文: 意識形態
文言: 意理
Bân-lâm-gú: Ì-sek hêng-thài
粵語: 意識形態