Gwobr Nobel

Pob blwyddyn, dyfarnir Gwobrau Nobel i bobl neu i gyrff rhyngwladol am ymchwil sylweddol, am ddatblygiadau technolegol newydd neu am gyfraniad arbennig i gymdeithas. Hi yw gwobr bwysicaf y byd yn y chwech maes sy'n cael eu dyfarnu.

Dechreuodd y gwobrau ar ôl gorchymyn yn ewyllys Alfred Nobel, diwydiannwr o Sweden a wnaeth elw mawr drwy ddyfeisio deinameit. Yn ôl y sôn, cafodd gryn sioc ei bod hi'n bosib defnyddio deinameit i ddinistrio pethau, felly sefydlodd y gwobrau hyn ar gyfer pobl sydd wedi gwneud tro da, ar lefel byd-eang. Arwyddodd ei ewyllys ar 27 Tachwedd 1895 yn nghlwb Sweden-Norwy ym Mharis.

Heddiw, dyfarnir Gwobrau Nobel yn y meysydd isod:

  1. Ffiseg (penderfynir gan Academi Frenhinol Swedaidd y Gwyddorau)
  2. Cemeg (penderfynir gan Academi Frenhinol Swedaidd y Gwyddorau)
  3. Ffisioleg neu Feddygaeth (penderfynir gan Sefydliad Karolinska)
  4. Llenyddiaeth (penderfynir gan yr Academi Swedaidd)
  5. Heddwch (penderfynir gan bwyllgor a benodir gan Storting Norwy)
  6. Economeg (penderfynir gan Academi Frenhinol Swedaidd y Gwyddorau)

Cymry

Enillodd y ffisegydd Cymreig Brian David Josephson y Wobr Ffiseg Nobel yn 1973 a chyd-enillydd Gwobr Nobel 2007 oedd Syr John Houghton am ei waith yn erbyn newid yn yr hinsawdd.

En otros idiomas
Afrikaans: Nobelprys
Alemannisch: Nobelpreis
aragonés: Premio Nobel
العربية: جائزة نوبل
অসমীয়া: ন'বেল বঁটা
asturianu: Premios Nobel
azərbaycanca: Nobel mükafatı
башҡортса: Нобель премияһы
Boarisch: Nobelpreis
žemaitėška: Nuobelė premėjė
Bikol Central: Nobel Prize
беларуская (тарашкевіца)‎: Нобэлеўская прэмія
বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী: নোবেল পুরস্কার
brezhoneg: Priz Nobel
català: Premi Nobel
Chavacano de Zamboanga: Premyo Nobel
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Nobel Ciōng
čeština: Nobelova cena
kaszëbsczi: Nôdgroda Nobla
Deutsch: Nobelpreis
Ελληνικά: Βραβείο Νόμπελ
English: Nobel Prize
Esperanto: Nobel-premio
español: Premio Nobel
euskara: Nobel Sariak
français: Prix Nobel
furlan: Premi Nobel
Frysk: Nobelpriis
Gaeilge: Duais Nobel
贛語: 諾貝爾獎
Gàidhlig: Duais Nobel
गोंयची कोंकणी / Gõychi Konknni: नोबॅल पुरस्कार
עברית: פרס נובל
Fiji Hindi: Nobel Prize
magyar: Nobel-díj
interlingua: Premio Nobel
Bahasa Indonesia: Penghargaan Nobel
Ilokano: Premio Nobel
italiano: Premio Nobel
日本語: ノーベル賞
Patois: Nobel Praiz
Basa Jawa: Bebungah Nobel
Taqbaylit: Arraz Nobel
Kabɩyɛ: Prix Nobel
Gĩkũyũ: Kĩheo ya Nobero
ភាសាខ្មែរ: រង្វាន់ណូបែល
한국어: 노벨상
къарачай-малкъар: Нобелни премиясы
Кыргызча: Нобель сыйлыгы
Lëtzebuergesch: Nobelpräis
Lingua Franca Nova: Premio Nobel
Limburgs: Nobelpries
لۊری شومالی: جاییزأ نوبل
lietuvių: Nobelio premija
latviešu: Nobela prēmija
Malagasy: Loka Nobel
Baso Minangkabau: Adiah Nobel
македонски: Нобелова награда
Bahasa Melayu: Hadiah Nobel
Mirandés: Prémio Nobel
မြန်မာဘာသာ: နိုဘဲလ်ဆု
مازِرونی: نوبل جایزه
Napulitano: Premmio Nobel
Plattdüütsch: Nobelpries
नेपाल भाषा: नोबेल सिरपा
Nederlands: Nobelprijs
norsk nynorsk: Nobelprisen
Novial: Nobel Premie
Nouormand: Pris Nobel
occitan: Prèmi Nobel
Livvinkarjala: Nobel-palkindo
ਪੰਜਾਬੀ: ਨੋਬਲ ਇਨਾਮ
Piemontèis: Premi Nobel
پنجابی: نوبل انعام
português: Prémio Nobel
Runa Simi: Nobel Suñay
română: Premiul Nobel
русиньскый: Нобелівска премія
sicilianu: Premiu Nobel
srpskohrvatski / српскохрватски: Nobelova nagrada
Simple English: Nobel Prize
slovenčina: Nobelova cena
slovenščina: Nobelova nagrada
српски / srpski: Нобелова награда
Seeltersk: Nobelpries
svenska: Nobelpriset
Kiswahili: Tuzo ya Nobel
ತುಳು: ನೊಬೆಲ್
Türkmençe: Nobel baýragy
Türkçe: Nobel Ödülü
татарча/tatarça: Nobel büläge
oʻzbekcha/ўзбекча: Nobel mukofoti
vèneto: Premio Nobel
Tiếng Việt: Giải Nobel
吴语: 诺贝尔奖
მარგალური: ნობელიშ პრემია
ייִדיש: נאבעל פריז
Yorùbá: Ẹ̀bùn Nobel
中文: 诺贝尔奖
Bân-lâm-gú: Nobel Chióng
粵語: 諾貝爾獎