ڕۆمانیا
English: Romania

كۆمارى رۆمانيا
România
România
سروود: Deșteaptă-te române!
Awaken thee, Romanian!
پایتەختبوخارێست
گەورەترین پايته‌خت
زمانە فەرمییەکان زمانى رۆمانشى
گرووپە ڕەگەزییەکان  89،5% رۆمانى
6،6% هنگارى
2% دۆم
2% هيتر[١]
 -  چڕی 90 کەس لە کیلۆمەتری چوارگۆشە 
٢٣٣٫١کەس لە مایلی چوارگۆشە
دراو ليۆ (RON)
ناوچەی کاتی ‪+2 (UTC+3)
لایەنی لێخوڕین راست
پاوانی ئینتەرنێت .ro

ڕۆمانیا (بە زمانی ڕۆمانی: România (بیبیسە)) وڵاتێکە لە کیشوەری ئەورووپا.پايته‌ختى (بوخارێست)ه ، رووبارى دانووب به‌ باشوورى خاكه‌كه‌يدا ره‌ت ده‌بێت. هه‌ڵكه‌وتى رۆمانيا له‌ ناو جغزى ولاتانى به‌لكانه‌و كه‌وتۆته‌ باكووريه‌وه‌.‌ ده‌لتاى دانووب له‌ ناو خاكى رۆمانيادا ده‌رژێته‌ ده‌رياى ره‌ش. چياكانى كاربات له‌ باشوورو ناوه‌ڕاستن. سنووره‌كانى:‌ له‌ باكوور ئۆكرانيايه‌و له‌ باكوورى رۆژهه‌ڵات مۆلداڤيا و له‌ باشوور بولگارياو له‌ رۆژهه‌ڵات سربيا و هنگاريا.ده‌وڵه‌تى نوێى رۆمانيا پێكهاته‌ى يه‌كگرتنى ده‌وڵه‌تى رۆمانياو مولدۆڤيا به‌ سه‌ركردايه‌تى ئه‌ليكساندروا ئيوان كۆزا. ساڵى 1918 ترنسلڤانياو بوكوڤيناو بيسارابيا چوونه‌ ناو ئه‌و يه‌كێتيه‌و ناونرا رۆمانياى مه‌زن به‌ رووبه‌رى 295.641 كيلۆمه‌تردوجا2.[٢][٣][٤] كۆمارى رۆمانيا (نيوه‌ سه‌رۆكايه‌تي)ه و نۆهه‌مه له‌ ئاستى ئه‌وروپا‌ له‌ رووى رووبه‌ره‌وه‌ (238.391) و حه‌فته‌مينيشه‌ له‌ رووى دانيشتووان(22 مليۆن).‌ ئه‌ندامه‌ له يه‌كێتى ئه‌وروپا و‌ ناتۆ و يه‌كێتى لاتينى و رێكخراوه‌ زمانه‌فه‌ره‌نسيه‌كان ناسراو به‌ فرانكۆفۆن.

ناوى رۆمان

ناوه‌كه‌ român يان rumân له‌ بنه‌ڕه‌تدا له‌ ووشه‌ى لاتينى رومانوس-romanus هاتووه‌ كه‌ به‌واتاى (كه‌سێكى دانيشتووى شارى رۆما)ى كۆن دێت[٥]. گه‌شتياره‌ ئيتاڵيه‌كان له‌ سه‌ده‌كانى پازده‌هه‌مى زايين له‌ كاتى گه‌شته‌كانيان بۆ خاكى ترانسلڤانيا و ڤالاخياو مولداڤيا ئه‌م ناوه‌يان له‌ دانيشتووانى ئه‌وێده‌ر ناوه[٦][٧][٨][٩] ريشه‌ى نه‌ته‌وه‌ى رۆمانيا دوگه‌ڕيته‌وه‌ بۆ رۆژگارى (داكيا) كه‌ ناوى ئه‌و هه‌رێمه‌ بوو له‌ رۆژگارى رۆميه‌كان و بريتى بوو له‌ تێكه‌ڵبوونى هۆزه‌ رۆمانيه‌كان له‌گه‌ڵ دوو هۆزى دێرينى هاوزار به‌ ناوى تراك و گيت كه‌ هه‌ريه‌ك له‌ سترابۆن و هيرۆدۆتى مێژوونووسى گريك ناويان هێناون له‌ باسى شه‌ڕى شاى فارس داريۆشى گه‌وره‌و تراجانى رۆمى ، ئه‌مانه‌ به‌ ريشه‌ى زمانه‌وانى هيندۆ-ئه‌وروپى بوون له چاخى برۆنزى دا‌ له‌ رۆمانيادا ژياون به‌ڵام له‌ ژێر هه‌ژموون و كاريگه‌رى ده‌سه‌ڵاتى ئيمپراتۆريه‌تى رۆما زمان و نه‌ريتى ده‌سه‌لاتدارانيان په‌يڕه‌و كردووه‌ [١٠][١١].‌ له‌ سه‌ده‌كانى ناوه‌نددا رۆمانيه‌كان له‌ سێ ده‌ڤه‌ر ده‌ژيان : ڤالاك (ئه‌فلاخيا)و مولداڤيا و ترانسلڤانيا كه‌ دواتر ترانسلڤانيا بووه‌ به‌شێك له‌ شانشبنى(هنگاريا) [١٢] و له‌ سه‌ده‌ى شازده‌هه‌م كرا به‌ ميرنشيمێكى سه‌ربه‌خۆ به‌ هه‌مان ناو [١٣] وتا 1711 درێژه‌ى كێشا. له‌ ڤالاك و مولداڤياش زۆر ميرنشينى په‌يدابوون بۆ رووبه‌روو بوونه‌وه‌ى هه‌ژموونى توركه‌ عوسمانيه‌كان كه‌ دواى سه‌ده‌ى چوارده‌هه‌م په‌لي بۆ ناو ئه‌وروپا ده‌هاوێشت[١٤][١٥]. له‌ ساڵى 1541 وڵاتى به‌ڵكان به‌ گشتى و به‌شێكى هنگاريا مه‌جه‌ڕ كه‌وته‌ ژێر ده‌سه‌ڵاتى توركه‌كان و تا سه‌ده‌ى نۆزده‌هه‌م هه‌رسێ ده‌ڤه‌رى ڤالاكيا و مولدۆڤياو ترانسلڤانيا وه‌ك ويلايه‌تى سه‌ر به‌ ده‌سه‌ڵاتى عوسمانى مانه‌وه‌. به‌شێكى رۆمانياى ئه‌مرۆ به‌به‌ر شانشينى هنگاريا كه‌وت و دواتر بوون به‌ به‌شێكى ئيمپراتۆريه‌تى نه‌مسا-هنگارى. كه‌ دواترينيان ناوچه‌ى ئۆلتينيا بوو له‌ ساڵى 1718. ساڵى 1878 به‌ گوێره‌ى په‌يماننامه‌ى سان ستيڤانۆ ى نێوان تورك و رووس ، رۆمانيا له‌ ژێر نيرى ده‌وڵه‌تى عوسمانى رزگارى بوو. سه‌ربه‌خۆيي راگه‌ياند و پاش يه‌كگرتنه‌وه‌ى ده‌ڤه‌ره‌كانى و هه‌لبژاردنى بۆخارست وه‌ك پێته‌ختى شانشينى رۆمانيا ساڵى 1881. له‌ جه‌نگى جيهانى يه‌كه‌مدا لايه‌نگرى هاوپه‌يمانان بوو. له‌ جه‌نگى دووه‌ميش لاينگره‌ ئه‌ڵمانه‌كان بوو له‌ دژى سۆڤيه‌ت كه‌ ساڵى 1944 رۆمانيايان داگيركردو ساڵى 1945 حكومه‌تێكى شيه‌عى دامه‌زرا و ساڵى 1947 رژێمى شانشينى لادراو كۆمارێكى گه‌لى راگه‌يه‌نرا و بووبه‌ به‌شێك له‌ فراكسيۆنى كۆمۆنيستى سه‌ر به‌ سۆڤيه‌ت و له‌ 1974 نيكۆلاى چاوچيسكۆ كرايه‌ سه‌رۆكى رۆمانيا و ده‌سه‌ڵاتى ديكتاتۆريانه‌ى تا ساڵى1989خاياندو به‌ شێوه‌يه‌كى دراماتيكى له‌گه‌ڵ ژنه‌كه‌ى كوژران. ئيوان ئيلسكۆ جێگه‌ى گرته‌وه‌و وتا ساڵى 1996 دواتر له‌ هه‌ڵبژاردنى 2000 دووباره‌ بوو به‌ سه‌رۆك تا 2004 و ترايان باسيسكۆ هاته‌ شوێنى.

Other Languages
kurdî: Romanya
Zazaki: Romanya
Acèh: Rumania
адыгабзэ: Румание
Afrikaans: Roemenië
Alemannisch: Rumänien
አማርኛ: ሮማንያ
aragonés: Rumanía
Ænglisc: Rumǣnia
العربية: رومانيا
ܐܪܡܝܐ: ܪܘܡܢܝܐ
مصرى: رومانيا
asturianu: Rumanía
авар: Романия
Aymar aru: Rumanya
azərbaycanca: Rumıniya
تۆرکجه: رومانی
башҡортса: Румыния
Boarisch: Rumänien
žemaitėška: Romunėjė
Bikol Central: Romanya
беларуская: Румынія
беларуская (тарашкевіца)‎: Румынія
български: Румъния
भोजपुरी: रोमानिया
Bislama: Romania
བོད་ཡིག: རོ་མ་ནི་ཡ།
বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী: রোমানিয়া
brezhoneg: Roumania
bosanski: Rumunija
буряад: Румыни
català: Romania
Chavacano de Zamboanga: Rumanía
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Romania
нохчийн: Румыни
Cebuano: Rumanya
Chamoru: Rumania
ᏣᎳᎩ: ᎶᎹᏂᏯ
corsu: Romania
qırımtatarca: Romaniya
čeština: Rumunsko
kaszëbsczi: Rumùńskô
словѣньскъ / ⰔⰎⰑⰂⰡⰐⰠⰔⰍⰟ: Роумꙑнїꙗ
Чӑвашла: Румыни
Cymraeg: Rwmania
dansk: Rumænien
Deutsch: Rumänien
dolnoserbski: Rumuńska
डोटेली: रोमानिया
ދިވެހިބަސް: ރުމޭނިއާ
eʋegbe: Romania
Ελληνικά: Ρουμανία
emiliàn e rumagnòl: Rumania
English: Romania
Esperanto: Rumanio
español: Rumania
eesti: Rumeenia
euskara: Errumania
estremeñu: Rumania
فارسی: رومانی
Fulfulde: Romaniya
suomi: Romania
Võro: Rumeeniä
føroyskt: Rumenia
français: Roumanie
arpetan: Roumanie
Nordfriisk: Rumänien
furlan: Romanie
Frysk: Roemeenje
Gaeilge: An Rómáin
Gagauz: Romıniya
Gàidhlig: Romàinia
galego: Romanía
Avañe'ẽ: Rrumáña
गोंयची कोंकणी / Gõychi Konknni: रोमेनिया
𐌲𐌿𐍄𐌹𐍃𐌺: 𐍂𐌿𐌼𐌰𐌽𐌾𐌰
ગુજરાતી: રોમાનિયા
Gaelg: Yn Romaan
Hausa: Romainiya
客家語/Hak-kâ-ngî: Romania
Hawaiʻi: Romānia
עברית: רומניה
हिन्दी: रोमानिया
Fiji Hindi: Romania
hrvatski: Rumunjska
hornjoserbsce: Rumunska
Kreyòl ayisyen: Woumani
magyar: Románia
հայերեն: Ռումինիա
interlingua: Romania
Bahasa Indonesia: Rumania
Interlingue: Rumania
Igbo: Romania
Ilokano: Romania
Ido: Rumania
íslenska: Rúmenía
italiano: Romania
日本語: ルーマニア
Patois: Rumienia
la .lojban.: romanias
Jawa: Ruméni
ქართული: რუმინეთი
Qaraqalpaqsha: Rumıniya
Taqbaylit: Rumanya
Адыгэбзэ: Румыниэ
Kabɩyɛ: Rumaanii
Kongo: Romania
қазақша: Румыния
kalaallisut: Rumænia
ಕನ್ನಡ: ರೊಮಾನಿಯ
한국어: 루마니아
Перем Коми: Ромыния
къарачай-малкъар: Румыния
коми: Румыния
kernowek: Roumani
Кыргызча: Румыния
Latina: Romania
Ladino: Rumania
Lëtzebuergesch: Rumänien
лакку: Румыниа
лезги: Румыния
Lingua Franca Nova: Romania
Limburgs: Roemenië
Ligure: Romania
lumbaart: Rumania
lingála: Rumania
lietuvių: Rumunija
latgaļu: Rumuneja
latviešu: Rumānija
мокшень: Румыние
Malagasy: Romania
олык марий: Румыний
Māori: Romeinia
македонски: Романија
മലയാളം: റൊമാനിയ
монгол: Румын
मराठी: रोमेनिया
Bahasa Melayu: Romania
Malti: Rumanija
Mirandés: Roménia
مازِرونی: رومانی
Dorerin Naoero: Romainiya
Napulitano: Rumania
Plattdüütsch: Rumänien
Nedersaksies: Roemenië
नेपाली: रोमानिया
नेपाल भाषा: रोमानिया
Nederlands: Roemenië
norsk nynorsk: Romania
norsk: Romania
Novial: Rumania
Nouormand: Roumanie
occitan: Romania
Livvinkarjala: Rumiinii
Oromoo: Romaaniyaa
ଓଡ଼ିଆ: ରୋମାନିଆ
Ирон: Румыни
ਪੰਜਾਬੀ: ਰੋਮਾਨੀਆ
Pangasinan: Romaniya
Kapampangan: Romania
Papiamentu: Romania
Picard: Roumanie
Deitsch: Rumeenie
Norfuk / Pitkern: Romainya
polski: Rumunia
Piemontèis: Romanìa
پنجابی: رومانیہ
Ποντιακά: Ρουμανία
پښتو: رومانیا
português: Romênia
Runa Simi: Rumanya
rumantsch: Rumenia
romani čhib: Rumuniya
română: România
armãneashti: Romãnia
tarandíne: Romanie
русский: Румыния
русиньскый: Румуньско
Kinyarwanda: Romaniya
саха тыла: Румыния
sardu: Romania
sicilianu: Rumanìa
Scots: Romanie
سنڌي: رومانيہ
davvisámegiella: Románia
srpskohrvatski / српскохрватски: Rumunija
Simple English: Romania
slovenčina: Rumunsko
slovenščina: Romunija
Gagana Samoa: Romania
chiShona: Romania
Soomaaliga: Romania
shqip: Rumania
српски / srpski: Румунија
Sranantongo: Romenikondre
SiSwati: IRomaniya
Sesotho: Romania
Seeltersk: Rumänien
Sunda: Romania
svenska: Rumänien
Kiswahili: Romania
ślůnski: Růmůńijo
తెలుగు: రొమేనియా
tetun: Roménia
тоҷикӣ: Руминия
ትግርኛ: ሮማንያ
Türkmençe: Rumyniýa
Tagalog: Romania
Tok Pisin: Romenia
Türkçe: Romanya
татарча/tatarça: Румыния
chiTumbuka: Romania
Twi: Romania
удмурт: Румыния
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: رۇمىنىيە
українська: Румунія
اردو: رومانیہ
oʻzbekcha/ўзбекча: Ruminiya
vèneto: Romanìa
vepsän kel’: Romanii
Tiếng Việt: România
West-Vlams: Roemenië
Volapük: Rumän
walon: Roumaneye
Winaray: Rumania
Wolof: Romaani
吴语: 罗马尼亚
хальмг: Румудин Орн
მარგალური: რუმინეთი
ייִדיש: רומעניע
Yorùbá: Románíà
Vahcuengh: Romania
Zeêuws: Roemenië
中文: 羅馬尼亞
文言: 羅馬尼亞
Bân-lâm-gú: Romania
粵語: 羅馬尼亞