Mali

Mali ka Fasojamana
République du Mali

Flag of Mali.svgCoat of arms of Mali.svg
LocationMali.svg
FaabaBamakɔ
BárakanFaransekan
Area1 240 000 km²
Dugudew hakɛ18 690 000 ab. (2017)

Mali, madɔnnen Mali ka Fasojamana (Franse: République du Mali) ye dugudasɔgɔlen manto ye Tlebi Afrika. Mali ye jamana ba woloflanan ye Afrika kɔnɔ, a bɛ danbɔ ni Aljeri ye saheli fɛ, Nijer kɔrɔn fɛ, Burkina Faso ani Cote d'Ivoire worodugu fɛ, Gine worodugu-tlebi, ani Senegal ni Moritani tlebi fɛ. Mali kuuluw bɛɛ lajamjan ye Hɔnbori Tondo min janya bɛ se bamɛtrɛ/kilomɛtrɛ(1155bm). K'a to France ka mara kɔnɔ, a tun bɛ wele Franse Sudan a tɔgɔ narakɛ Mali, yɛrɛta kɔ kabɔ tubabu bolo (san 1960). Mali faaba ye Bamakɔ. Maliden caya jatelen mɔgɔ (18.690.000 ) kase Juyekalo san 2017. (Tayɔrɔ CIA The World Factbook Mali).

Lakafolen mara shegin na, Mali ka saheli dan taalen Sahara cɛma, tumamin jamanaden fanba sigilen dugu woroduguyafan, ba fla cɛla, Joliba ani ramata jakite. Jamana sɔrɔko jɔlan koloma ye sɛnɛ, beganmara ani mɔni. Mali dugujukɔrɔ nafolo ye sanu, uranium, kɔgɔ o na ɲwannaw. Mali jatelen mantow lafanta dɔ ye dunia kɔnɔ·

Mali kɔnɔ duguw ba

Tariku

Mali ka nafa yoro sira ba don nɛ dɔ ni a ko tɛmɛnenw dɛw. Ni o yɛ masabowda

  • Gana massaya (Empire du Gana)
  • Mali Mansamara (Mali Empire)
  • Songai Mansamara (Songhoi Empire)
  • Bamanan ka massaya Sɛgou,Kaarta,a ni Macina ka massaya (royaume bambara de Ségou kaarta et l'empire peul du Macina).

Tubabu ka nani san 1880 Mali dona u ka mara kɔnɔ ni u ba fɔ am ko(colonie française) ni u ba hɛlɛ o kuma la Soudan français. Avril kalo kilɛ mani la San 1959 sɛnɛgal ni Soudan français bɛ na jɛ ka fanga dɔ sigi nu bi no tɔgɔda ko Fédération du Mali ni o bɛ kɛ sababu yɛ ka hɛrɛta di senegal ma juin kalo mugan la san 1960. Kalo fila o kofɛ senegal bɛ bɔra Fédération du Mali.Septrembre kalo mugan mni fila san 1960 Mali ye a ka yɛrɛta soro ni neimɔgɔ modibo keita ye.ni janfa(coup d'État)ni o kɛ baga bɛ a yɛrɛ ca kɛlɛkeden ye,ni olu ka niɛmɔgɔ tɔgɔ generales moussa traoré,ni o be na naw ka fangan *jakuya ye (dictature).Gɛnɛralɛ amadou toumni toure bɛ na moussa na ka fanga mɔgɔ minɛ, ka san kɛlɛ fanga la ka sɔrɔ ka fanga kɛ bɛjɛfanga niogadan mi nana bɔ o la o fanganiɛgɔda san 1992 fama mi nana bɔ o la tɔgɔ 'Alpha Oumar Konaré. Alpha Oumar Konaré nana san 1992 ka san duru kɛ o kɔfɛ ka san duru wɛrɛ kɛ ka sɔrɔ ka bila san 2002 o kɔfɛ Gɛnɛralɛ amadou toumni toure nana fanga kura kɛ san 2002 ka ta bila san 2007 ni mandat cura daminɛ san 2007 en bɛo mandant dɛ cɔnɔ a li bi

Dugukolodon

Mali ja

Mali jamana boɲa ye 1.231.238 Bm2 (bamɛtri kɛnɛ) a ka bon nin a lamunu jamanaw ye n'a bɔra Nijer ani Aljeri la. Mali sigilen Tlebi Afrika cɛma.Wa baw fila dɛ bɛ a tigɛ senegal baw a ni niger baw.olu bɛ bu suw ta guinee futa dialon kɔnɔ Mali dugu mu mabɔ lɛ do bamakɔ la fadɔ fɛ mɔgɔ bikɔnɔtɔ(90)yé kilɛmêtrɛ carrɛ fila kɔnɔ,Wa i bɛ sɛ ka dū duru yɛ kilɛmêtrɛ carrɛ fila kɔnɔ sahara kènèka.Dafara bɛ Mali ni dugu mu tè yɛ Mauritanie, l' Algérie, ni Niger, ni Burkina Faso la Côte d'Ivoire,ni la Guinée a ni Sénégal. Ni Bamakɔ bɔrayɛ Mali dugu baw tɔ ye Kayes, Segu, Mɔti, Sikaso, Kulikoro, Kidal, Gao, Tumutu.

Other Languages
Acèh: Mali
адыгабзэ: Мали
Afrikaans: Mali
Alemannisch: Mali
አማርኛ: ማሊ
aragonés: Mali
العربية: مالي
ܐܪܡܝܐ: ܡܐܠܝ
مصرى: مالى
asturianu: Malí
azərbaycanca: Mali
تۆرکجه: مالی
башҡортса: Мали
žemaitėška: Malis
Bikol Central: Mali
беларуская: Малі
беларуская (тарашкевіца)‎: Малі
български: Мали
भोजपुरी: माली देस
Bahasa Banjar: Mali
বাংলা: মালি
བོད་ཡིག: མ་ལི།
বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী: মালি
brezhoneg: Mali
bosanski: Mali
буряад: Мали
català: Mali
Chavacano de Zamboanga: Malí
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Mali
нохчийн: Мали
کوردی: مالی
qırımtatarca: Mali
čeština: Mali
Чӑвашла: Мали
Cymraeg: Mali
dansk: Mali
Deutsch: Mali
Zazaki: Mali
dolnoserbski: Mali
डोटेली: माली
ދިވެހިބަސް: މާލީ
eʋegbe: Mali
Ελληνικά: Μάλι
English: Mali
Esperanto: Malio
español: Malí
eesti: Mali
euskara: Mali
estremeñu: Mali
فارسی: مالی
Fulfulde: Maali
suomi: Mali
Võro: Mali
føroyskt: Mali
français: Mali
arpetan: Mali
Nordfriisk: Maali
Frysk: Maly
Gaeilge: Mailí
Gagauz: Mali
Gàidhlig: Màili
galego: Malí
Avañe'ẽ: Mali
ગુજરાતી: માલી
Gaelg: Malee
Hausa: Mali
客家語/Hak-kâ-ngî: Mali
עברית: מאלי
हिन्दी: माली
Fiji Hindi: Mali
hrvatski: Mali
hornjoserbsce: Mali
Kreyòl ayisyen: Mali
magyar: Mali
հայերեն: Մալի
interlingua: Mali
Bahasa Indonesia: Mali
Interlingue: Mali
Igbo: Mali
Ilokano: Mali
Ido: Mali
íslenska: Malí
italiano: Mali
日本語: マリ共和国
Patois: Mali
Basa Jawa: Mali
ქართული: მალი
Qaraqalpaqsha: Mali
Taqbaylit: Mali
Kabɩyɛ: Maalii
Kongo: Mali
Gĩkũyũ: Mali
қазақша: Мали
ಕನ್ನಡ: ಮಾಲಿ
한국어: 말리
kurdî: Malî
kernowek: Mali
Кыргызча: Мали
Latina: Malia
Ladino: Mali
Lëtzebuergesch: Mali
Lingua Franca Nova: Mali
Luganda: Mali
Limburgs: Mali
Ligure: Mali
lumbaart: Mali
lingála: Mali
ລາວ: ມາລີ
لۊری شومالی: مالی
lietuvių: Malis
latviešu: Mali
मैथिली: माली
Malagasy: Mali
Baso Minangkabau: Mali
македонски: Мали
മലയാളം: മാലി
монгол: Мали
मराठी: माली
кырык мары: Мали
Bahasa Melayu: Mali
Malti: Mali
မြန်မာဘာသာ: မာလီနိုင်ငံ
مازِرونی: مالی
Nāhuatl: Mali
Plattdüütsch: Mali
Nedersaksies: Mali
नेपाली: माली
नेपाल भाषा: माली
Nederlands: Mali
norsk nynorsk: Mali
norsk: Mali
Novial: Mali
Sesotho sa Leboa: Mali
occitan: Mali
Livvinkarjala: Mali
Oromoo: Maalii
ଓଡ଼ିଆ: ମାଲି
Ирон: Мали
ਪੰਜਾਬੀ: ਮਾਲੀ
Kapampangan: Mali
Papiamentu: Mali
पालि: माली
Norfuk / Pitkern: Maali
polski: Mali
Piemontèis: Mali
پنجابی: مالی
پښتو: مالي
português: Mali
Runa Simi: Mali
română: Mali
русский: Мали
русиньскый: Малі
Kinyarwanda: Mali
संस्कृतम्: माली
саха тыла: Мали
sardu: Mali
sicilianu: Mali
Scots: Mali
davvisámegiella: Mali
Sängö: Malïi
srpskohrvatski / српскохрватски: Mali
සිංහල: මාලි
Simple English: Mali
slovenčina: Mali
slovenščina: Mali
chiShona: Mali
Soomaaliga: Maali
shqip: Mali
српски / srpski: Мали
SiSwati: IMali
Sesotho: Mali
Seeltersk: Mali
Basa Sunda: Mali
svenska: Mali
Kiswahili: Mali
ślůnski: Mali
தமிழ்: மாலி
тоҷикӣ: Малӣ
ትግርኛ: ማሊ
Türkmençe: Mali
Tagalog: Mali (bansa)
Türkçe: Mali
Xitsonga: Mali (Tiko)
татарча/tatarça: Мали
удмурт: Мали
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: مالى
українська: Малі
اردو: مالی
oʻzbekcha/ўзбекча: Mali
vèneto: Małì
vepsän kel’: Mali
Tiếng Việt: Mali
West-Vlams: Mali
Volapük: Maliyän
walon: Mali
Winaray: Mali
Wolof: Mali
吴语: 马里
хальмг: Малудин Орн
მარგალური: მალი
ייִדיש: מאלי
Yorùbá: Málì
Zeêuws: Mali
中文: 马里
文言: 馬里
Bân-lâm-gú: Mali
粵語: 馬里
isiZulu: IMali