Суддзя

Суддзя — дзяржаўнае службовая асоба ў судовай сістэме ("прававога поля" нацыянальнай дзяржавы), прадстаўнік судовай улады, абранае або прызначанае ў склад судовага органа.

З якіх бываюць - старшыні суда, намеснікі старшыні, члены суда. Суддзі выбіраюцца ў раённыя, гарадскія народныя суды. Суддзі аўтаномных абласцей, акругаў, рэспублік, у краях выбіраюцца Вярхоўным Саветам, ад Саветаў Народных Дэпутатаў. Суддзёй абіраюць з грамадзян гэтай дзяржавы, які дасягнулі 25 гадоў. Суддзя ваеннага трыбунала абіраецца з ваенных. Суддзя павінен быць незалежны і падпарадкуюцца толькі закону. Суддзі адказныя перад выбаршчыкамі, перад якімі даюць справаздачу. Суддзя можа быць пазбаўлены паўнамоцтваў па адкліканню выбаршчыкаў або органа, які яго абраў, або па прысудзе суда. Суддзя не можа быць прыцягнуты да крымінальнай адказнасці, арыштаваны або падвергнуты мерам адміністрацыйнага спагнання, які тыражаюцца ў судовым парадку, без згоды Вярхоўнага Савета рэспублікі.

Іх незалежнасць гарантуецца датэрміновым пазбаўленнем судзейскіх паўнамоцтваў, асаблівым парадкам пазбаўлення прыцягнення да крымінальнай адказнасці, арышту і прымянення мер адміністрацыйных спагнанняў, якія тыражаюцца ў судовым парадку. А таксама асаблівым парадкам дысцыплінарнай адказнасці суддзяў.

Суддзя старшынюе ў распарадчым і судовым пасяджэннях, але ў вырашэнні ўсіх пытанняў, якія ўзнікаюць пры разглядзе справы і пры пастанове рашэння, прысуду, вызначэнні раўнапраўем з народнымі засядацелямі. Суддзя павінен быць аб'ектыўным пры разглядзе і вырашэнні справы, і падлягае самаадвод або адводзе, калі прама або ўскосна асабіста зацікаўлены ў справе.

Рымскі суддзя. V ст. да н.э.

Значэнне

Улады суддзі, судовая ўлада — адна з найстаражытнейшых форм улады.

  • Царкоўны суддзя - у прыватнасці дзейнасць суддзяў асвятляецца ў Святым Пісанні (Бібліі), разглядаецца ў кансісторыі біскупа, якія судзяць паводле Закона Божага адносна Святога Пісання (Бібліі), па царкоўным канонам (Кодэкс Канонаў). Лічыцца найвышэйшы Духоўны Суд - Суд Госпада Бога.
  • Свецкія суддзя - чалавек, які дае суд, судзіць, то ёсць, выказвае сваё меркаванне адносна тых ці іншых учынкаў людзей, адносна Кодэкса (Грамадзянскага, Крымінальнага, Жыллёвага і інш.). Які ажыццяўляе правасуддзе і выносіць рашэнне ў судовым справе па Працэсуальнаму Кодэксу нацыянальнай дзяржавы.
  • Без паўнамоцтваў, пераноснае значэнне "суддзя" (алегорыя) — пра індывіда ў соцыуме, які мае суб'ектыўнае меркаванне адносна чаго-небудзь і каго-небудзь.
іншыя мовы
العربية: قاضي
asturianu: Xuez
azərbaycanca: Hakim (hüquq)
беларуская (тарашкевіца)‎: Судзьдзя
български: Съдия
বাংলা: বিচারক
བོད་ཡིག: ཁྲིམས་དཔོན།
català: Jutge
čeština: Soudce
Cymraeg: Barnwr
dansk: Dommer
Deutsch: Richter
Ελληνικά: Δικαστής
English: Judge
Esperanto: Juĝisto
español: Juez
eesti: Kohtunik
euskara: Epaile
فارسی: قاضی
suomi: Tuomari
français: Juge
Frysk: Rjochter
Gàidhlig: Breitheamh
galego: Xuíz
עברית: שופט
हिन्दी: न्यायधीश
hrvatski: Sudac
Kreyòl ayisyen: Jij
Հայերեն: Դատավոր
Bahasa Indonesia: Hakim
íslenska: Dómari
italiano: Giudice
日本語: 裁判官
Адыгэбзэ: ХеящӀэ
한국어: 법관
Latina: Iudex
lietuvių: Teisėjas
latviešu: Tiesnesis
Bahasa Melayu: Hakim
Mirandés: Juiç
မြန်မာဘာသာ: တရားသူကြီး
Nederlands: Rechter
norsk nynorsk: Dommar i retten
norsk: Dommer
occitan: Jutge
polski: Sędzia
português: Juiz
Runa Simi: Taripakuq
română: Judecător
русский: Судья
Scots: Judge
سنڌي: جج
srpskohrvatski / српскохрватски: Sudija
Simple English: Judge
slovenčina: Sudca
slovenščina: Sodnik
српски / srpski: Судија
svenska: Domare
Kiswahili: Hakimu
Tagalog: Hukom
Türkçe: Hâkim (hukuk)
українська: Суддя
اردو: قاضی
oʻzbekcha/ўзбекча: Sudya
Tiếng Việt: Thẩm phán
ייִדיש: ריכטער
中文: 法官
Bân-lâm-gú: Hoat-koaⁿ