Уругвай

Уругвай Көнсығыш Республикаһы
República Oriental del Uruguay
Flag of Uruguay.svg Уругвай гербы
Флаг Герб
Девиз: «Libertad o Muerte

( исп. «азатлыҡ йәки үлем»

Гимн:
Uruguay (orthographic projection).svg
Үҙаллылыҡ датаһы 25 август 1825Бразилиянан)
Рәсми тел испан
Баш ҡала Монтевидео
Эре ҡалалар Монтевидео, Сальто, Такуарембо
Идара итеү төрө Президент республикаһы
Территория
• Бөтәһе
• % һыу өҫтө
88
176 220 км²
1,5
Халыҡ
• Һаны (2008)
• Халыҡ тығыҙлығы

3 256 000 чел. ( 130)
19 чел./км²
Валюта песо ( код UYI, 940)
Интернет-домен .uy [d]
Код ISO UY
МОК коды URU
Телефон коды +598
Сәғәт бүлкәте -3

Уругва́й ( исп. Uruguay), рәсми исеме — Урагвай Көнсығыш Респу́бликаһы [1] ( Уругвай йылғаһының көнсығыш ярындағы Республика мәғәнәһендә; исп. República Oriental del Uruguay [reˈpuβlika oɾjenˈtal del uɾuˈɣwai]) — Атлантик океан яры буйында, Көньяҡ Американың көньяҡ-көнсығыш өлөшөндә урынлашҡан дәүләт.

Төньяҡтан Бразилия, көнбайыштан — с Аргентина менән сиктәш, көнсығыштан Атлантик океан.

Ҡоро ер сиге 1564 км, диңгеҙ сиге — 660 км.

Уругвай халҡының күпселеге — уругвайҙар (креолдар, испан колонистары һәм 19 быуатта күсеп килгән итальяндарҙың үләндәре). 19 быуаттың 2 яртыһында француздар, алмандар, славяндар да күсеп килә башлаған. Диндарҙарҙың күпселеге католик христиандар. Халҡының 92% өлөшө ҡалаларҙа йәшәй (2008, 10 меңдән артыҡ кеше йәшәгән торлаҡ пункттар барыһы ла Уругвайҙа ҡала тип һанала). Шуға ла ҡарамаҫтан, ил Көньяҡ Американың иң алға киткән аграр төбәге булып тора. Ауыл биләмәһенең 90 проценты ауыл хужалығы ерҙәре булараҡ файҙаланыла. Малсылыҡ һәм игенселек продукцияһы Уругвай экспортының иң ҙур өлөшөн тәшкил итә.

Тарихы

Урагвай территорияһы испандар баҫып алғансы чарруа индейцтар ҡәбиләһе йәшәгән. XVI быуатта испандар баҫып ала башлаған. Илдең бәйһеҙлеге 1825 йылда иғлан ителә.

  • 1830-се йылдар — төп партиялар барлыҡҡа килә — «Колорадо» (йәғни «Ҡыҙылдар» — бразилия йүнәлешле) һәм «Бланко» («Аҡтар» — аргентина йүнәлешле).
  • 1933 йылда парламент тарҡатыла.
  • 1938 — парламент демократияһы тергеҙелә.
  • 19731984 — хәрби диктатура осоро.
  • 1985 — парламент һәм президент һайлауҙарында власть граждандарға күсә.
Other Languages
Acèh: Uruguay
Afrikaans: Uruguay
Alemannisch: Uruguay
አማርኛ: ኡሩጓይ
aragonés: Uruguai
Ænglisc: Uruquaria
العربية: الأوروغواي
asturianu: Uruguái
Aymar aru: Uruwayi
azərbaycanca: Uruqvay
تۆرکجه: اوروگوئه
Boarisch: Uruguay
žemaitėška: Urugvajos
Bikol Central: Uruguay
беларуская: Уругвай
беларуская (тарашкевіца)‎: Уругвай
български: Уругвай
भोजपुरी: उरुग्वे
Bislama: Uruguay
বাংলা: উরুগুয়ে
বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী: উরুগুয়ে
brezhoneg: Uruguay
bosanski: Urugvaj
буряад: Уругвай
català: Uruguai
Chavacano de Zamboanga: Uruguay
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Uruguay
нохчийн: Уругвай
Cebuano: Uruguay
کوردی: ئوروگوای
corsu: Uruguai
qırımtatarca: Urugvay
čeština: Uruguay
словѣньскъ / ⰔⰎⰑⰂⰡⰐⰠⰔⰍⰟ: Оуроугваи
Чӑвашла: Уругвай
Cymraeg: Wrwgwái
dansk: Uruguay
Deutsch: Uruguay
Zazaki: Uruguay
dolnoserbski: Uruguay
डोटेली: उरुग्वे
ދިވެހިބަސް: އުރުގުއޭ
eʋegbe: Uruguay
Ελληνικά: Ουρουγουάη
English: Uruguay
Esperanto: Urugvajo
español: Uruguay
eesti: Uruguay
euskara: Uruguai
estremeñu: Uruguai
فارسی: اروگوئه
suomi: Uruguay
Võro: Uruguay
Na Vosa Vakaviti: Uruguay
føroyskt: Uruguai
français: Uruguay
arpetan: Urugoayi
Nordfriisk: Uruguay
Frysk: Oerûguay
Gaeilge: Uragua
Gagauz: Urugvay
Gàidhlig: Uruguaidh
galego: Uruguai
Avañe'ẽ: Uruguái
गोंयची कोंकणी / Gõychi Konknni: उरुग्वे
ગુજરાતી: ઉરુગ્વે
客家語/Hak-kâ-ngî: Uruguay
עברית: אורוגוואי
हिन्दी: उरुग्वे
Fiji Hindi: Uruguay
hrvatski: Urugvaj
hornjoserbsce: Uruguay
Kreyòl ayisyen: Irigwe
magyar: Uruguay
Հայերեն: Ուրուգվայ
interlingua: Uruguay
Bahasa Indonesia: Uruguay
Interlingue: Uruguay
Igbo: Uruguay
Ilokano: Uruguay
Ido: Uruguay
íslenska: Úrúgvæ
italiano: Uruguay
日本語: ウルグアイ
Patois: Yurugwai
la .lojban.: uruguais
Basa Jawa: Uruguay
ქართული: ურუგვაი
Qaraqalpaqsha: Urugvay
Taqbaylit: Urugway
Kabɩyɛ: Uruguwe
Kongo: Urugway
қазақша: Уругвай
kalaallisut: Uruguay
ಕನ್ನಡ: ಉರುಗ್ವೆ
한국어: 우루과이
Kurdî: Ûrûguay
kernowek: Urugway
Latina: Uraquaria
Ladino: Uruguay
Lëtzebuergesch: Uruguay
лезги: Уругвай
Limburgs: Uruguay
Ligure: Uruguay
lumbaart: Uruguay
lingála: Ulugwai
لۊری شومالی: ئوروگوٙە
lietuvių: Urugvajus
latgaļu: Urugvajs
latviešu: Urugvaja
मैथिली: उरुग्वे
олык марий: Уругвай
Baso Minangkabau: Uruguay
македонски: Уругвај
മലയാളം: ഉറുഗ്വേ
монгол: Уругвай
मराठी: उरुग्वे
кырык мары: Уругвай
Bahasa Melayu: Uruguay
Malti: Urugwaj
မြန်မာဘာသာ: ဥရုဂွေးနိုင်ငံ
مازِرونی: اروگوئه
Napulitano: Uruguay
Plattdüütsch: Uruguay
नेपाली: उरुग्वे
नेपाल भाषा: उरुग्वे
Nederlands: Uruguay
norsk nynorsk: Uruguay
norsk: Uruguay
Novial: Uruguay
occitan: Uruguai
Livvinkarjala: Urugvai
Oromoo: Uraaguwaay
ଓଡ଼ିଆ: ଉରୁଗୁଏ
Ирон: Уругвай
ਪੰਜਾਬੀ: ਉਰੂਗੁਏ
Pangasinan: Uruguay
Kapampangan: Uruguay
Papiamentu: Uruguai
Deitsch: Uruguay
polski: Urugwaj
Piemontèis: Uruguay
پنجابی: یوراگوۓ
português: Uruguai
Runa Simi: Uruwayi
rumantsch: Uruguay
Romani: Uruguay
Kirundi: Uruguay
română: Uruguay
русский: Уругвай
Kinyarwanda: Irigwe
संस्कृतम्: उरुग्वाय
саха тыла: Уругуай
sardu: Uruguay
sicilianu: Uruguai
Scots: Uruguay
davvisámegiella: Uruguay
srpskohrvatski / српскохрватски: Urugvaj
Simple English: Uruguay
slovenčina: Uruguaj
slovenščina: Urugvaj
Gagana Samoa: Iurukuei
chiShona: Uruguay
Soomaaliga: Uruguay
shqip: Uruguaji
српски / srpski: Уругвај
Seeltersk: Uruguay
Basa Sunda: Uruguay
svenska: Uruguay
Kiswahili: Uruguay
ślůnski: Urugwaj
தமிழ்: உருகுவை
తెలుగు: ఉరుగ్వే
tetun: Uruguai
тоҷикӣ: Уругуай
Türkmençe: Urugwaý
Tagalog: Uruguay
Tok Pisin: Yuruguwai
Türkçe: Uruguay
татарча/tatarça: Уругвай
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: ئۇرۇگۋاي
українська: Уругвай
oʻzbekcha/ўзбекча: Urugvay
vèneto: Uruguay
vepsän kel’: Urugvai
Tiếng Việt: Uruguay
West-Vlams: Uruguay
Volapük: Luruguyän
Winaray: Uruguay
Wolof: Uruguwaay
吴语: 乌拉圭
მარგალური: ურუგვაი
ייִדיש: אורוגוויי
Yorùbá: Uruguay
Vahcuengh: Uruguay
Zeêuws: Uruguay
中文: 乌拉圭
文言: 烏拉圭
Bân-lâm-gú: Uruguay
粵語: 烏拉圭