Украина
English: Ukraine

Украина
укр. Україна
Flag of Ukraine.svgУкраина гербы
ФлагГерб
Гимн: «Ще не вмерла України ні слава, ні воля»
Europe-Ukraine (disputed territory).svg
Үҙаллылыҡ датаһы9 (22) ғинуар 1918 йыл — Украина Халыҡ Республикаһы[1] (Рәсәй республикаһынан)

24 август 1991 йыл (СССР-ҙан)

Рәсми телдәрукраин[3][4][5]
Баш ҡалаКиев
Эре ҡалаларКиев, Харьков, Одесса, Днепр, Донецк, Запорожье, Львов, Кривой Рог
Идара итеү төрөПрезидент-Парламент республикаһы
Украина Президенты

Премьер-министр
Верховная рада рәйесе

Володимир Зеленский
Территория
• Бөтәһе
• % һыу өҫтө
44
603 700[6] км²
7
Халыҡ
• Һаны (2013)
• Халыҡ тығыҙлығы

45 539 100[7] чел. (30)
75,47 чел./км²
ЭТП (ППС)
  • Бөтәһе
  • На душу населения

327,937 млрд.Report for Selected Countries and Subjects  долл.
7 198 долл.
ЭТП (номинал)
  • Бөтәһе
  • Бер кешегә

162,850 млрд. долл.
3 574 долл.
ИЧР (2011) 0,729[8] (юғары) (76 урын)
Этнохоронимукраиндар
Валюта
Интернет-домен.ua[d]
Код ISOUA
МОК кодыUKR
Телефон коды+380[9]
Сәғәт бүлкәтеUTC+2

UTC+3 (Йәйге ваҡыт)

Украи́на (укр. Україна [ukrɑˈjinɑ]) — Көнсығыш Европалағы дәүләт. 2001 йылдағы Бөтә Украина халыҡ иҫәбен алыу йомғаҡтары буйынса, илдәге даими йәшәүселәр һаны 48 240 902 кеше[10] һәм булған халыҡ 48 457 102 кеше тәшкил иткән[10]. Украинаның дәүләт статистика хеҙмәте мәғлүмәттәре күрһәтеүенсә, 2017 йылдың 1 февралендә илдә — 42 388 691 даими йәшәүсе һәм 42 558 328 иҫәпкә алынған кеше булған[11]. Украина Конституцияһына ярашлы[12] дәүләттең территорияһы — 603 549 км²[13], шул уҡ ваҡытта ил биләмәләренең бер өлөшө ғәмәлдә Украина властары контроленда түгел. Халыҡ һаны буйынса донъяла 32-се, майҙаны яғынан — 44-се (47-се) урында тора. Тотошлайы менән Европала урынлашҡан дәүләттәр араһында Украина иң ҙуры.

Баш ҡалаһы — Киев. Дәүләт теле — украин; урыҫ теле киң таралған[5].

Украина — унитар дәүләт һәм парламент-президент республикаһы. 2019 йылдың 20 майенән Президент — Владимир Александрович Зеленский. Ил 27[14] административ-территориаль берәмеккә бүленгән, уларҙың 24-е — өлкә, 1 — автономиялы республика[14] һәм 2-һе — дәүләт ҡарамағындағы ҡала (Киев, Севастополь[14]).

Төньяҡта Белоруссия, көнбайышта — Польша, Словакия һәм Венгрия, көньяҡ-көнбайышта — Румыния һәм Молдавия, көнсығышта һәм төньяҡ-көнсығышта — Рәсәй Федерацияһы менән сиктәш. Көньяҡтан һәм көньяҡ-көнсығыштан ил биләмәләрен Ҡара һәм Азов диңгеҙҙәре менән йыуыла. Румыния менән дәүләт сиге Ҡара диңгеҙ, Рәсәй менән Азов диңгеҙенән үтә.

Диндарҙарҙың күпселек өлөшө православие динен тота.

Һатып алыу мөмкинлегенә тиңләп иҫәпләгәндә 2012 йылда эске тулайым продукты күләме АҠШ доллары менән 338,33 миллиард (кеше иҫәбенә 7 421 доллар) тәшкил иткән[15]. Шул уҡ йылда номиналь эске тулайым продукт 176,31 миллиард АҠШ доллары (кеше иҫәбенә 3 867 долларо)[15]. Илдең аҡса берәмеге — Украина гривнаһы (UAH), 2015 йылда уртаса валюта курсы — 1 АҠШ долларына 22 гривна.

Совет Социалистик Республикалар Союзы төҙөлөү тураһындағы килешеүгә ярашлы 1922 йылдың декабренән бирле союздаш республика булған Украина ССР-ы 1991 йылдың 24 авгусында бойондороҡһоҙлоҡ иғлан итә. Бөгөн Украина — УССР-ҙы дауам итеүсе дәүләт, башҡа союздаш республикалар менән берлектә халыҡ-ара килешеүҙәр буйынса СССР-ҙың хоҡуҡ вариҫтарының[16], шулай уҡ БМО, БДБ, ГУАМ, ОЧЭС һәм башҡа халыҡ-ара ойошмаларҙы ойоштороусы илдәрҙең береһе. 1991 йылдан һуң һәм 1994—1996 йылдарға тиклем Украина АҠШ менән Рәсәйҙән ҡала күләме буйынса донъяла өсөнсө урындағы стратегик ядро ҡоралына эйә була[17].

Other Languages
Аҧсшәа: Украина
Acèh: Ukraina
адыгабзэ: Украинэ
Afrikaans: Oekraïne
Akan: Ukraine
Alemannisch: Ukraine
አማርኛ: ዩክሬን
aragonés: Ucraína
Ænglisc: Ucrægna
العربية: أوكرانيا
ܐܪܡܝܐ: ܐܘܩܪܐܝܢܐ
asturianu: Ucraína
авар: Украина
Aymar aru: Ukraniya
azərbaycanca: Ukrayna
تۆرکجه: اوکراین
Boarisch: Ukraine
žemaitėška: Okraėna
Bikol Central: Ukranya
беларуская: Украіна
беларуская (тарашкевіца)‎: Украіна
български: Украйна
भोजपुरी: यूक्रेन
Bislama: Ukraine
Bahasa Banjar: Ukraina
bamanankan: Ukrain
বাংলা: ইউক্রেন
བོད་ཡིག: ཨུཀ་རཡི་ནི།
বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী: ইউক্রেন
brezhoneg: Ukraina
bosanski: Ukrajina
ᨅᨔ ᨕᨘᨁᨗ: Ukraine
буряад: Украина
català: Ucraïna
Chavacano de Zamboanga: Ucrania
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Ukraine
нохчийн: Украина
Cebuano: Ukranya
Chamoru: Ukrania
ᏣᎳᎩ: ᏳᎧᎴᏂ
Tsetsêhestâhese: Ukraine
کوردی: ئوکراینا
corsu: Ucraina
qırımtatarca: Ukraina
čeština: Ukrajina
kaszëbsczi: Ùkrajina
словѣньскъ / ⰔⰎⰑⰂⰡⰐⰠⰔⰍⰟ: Оукраина
Чӑвашла: Украина
Cymraeg: Yr Wcráin
dansk: Ukraine
Deutsch: Ukraine
Zazaki: Ukrayna
dolnoserbski: Ukraina
डोटेली: युक्रेन
ދިވެހިބަސް: ޔުކްރެއިން
eʋegbe: Ukraine
Ελληνικά: Ουκρανία
English: Ukraine
Esperanto: Ukrainio
español: Ucrania
eesti: Ukraina
euskara: Ukraina
estremeñu: Ucrania
فارسی: اوکراین
Fulfulde: Ukrayiina
suomi: Ukraina
Võro: Ukraina
Na Vosa Vakaviti: Ukraine
føroyskt: Ukraina
français: Ukraine
arpetan: Ucrayena
Nordfriisk: Ukraine
furlan: Ucraine
Frysk: Oekraïne
Gaeilge: An Úcráin
Gagauz: Ukrayna
贛語: 烏克蘭
Gàidhlig: An Ucràin
galego: Ucraína
Avañe'ẽ: Ukyáña
गोंयची कोंकणी / Gõychi Konknni: युक्रेन
𐌲𐌿𐍄𐌹𐍃𐌺: 𐌿𐌺𐍂𐌰𐌾𐌽𐌰
ગુજરાતી: યુક્રેન
Gaelg: Yn Ookraan
Hausa: Ukraniya
客家語/Hak-kâ-ngî: Ukraina
Hawaiʻi: ʻUkelena
עברית: אוקראינה
हिन्दी: युक्रेन
Fiji Hindi: Ukraine
hrvatski: Ukrajina
hornjoserbsce: Ukraina
Kreyòl ayisyen: Ikrèn
magyar: Ukrajna
հայերեն: Ուկրաինա
Արեւմտահայերէն: Ուքրանիա
interlingua: Ukraina
Bahasa Indonesia: Ukraina
Interlingue: Ucraina
Igbo: Yukrain
Iñupiak: Ukraine
Ilokano: Ukrania
ГӀалгӀай: Украина
Ido: Ukraina
íslenska: Úkraína
italiano: Ucraina
ᐃᓄᒃᑎᑐᑦ/inuktitut: ᑯᑯᓯ ᓄᓇ
日本語: ウクライナ
Patois: Yuukrien
la .lojban.: vurgu'e
Jawa: Ukraina
ქართული: უკრაინა
Qaraqalpaqsha: Ukraina
Адыгэбзэ: Украинэ
Kabɩyɛ: Ukurɛnɩ
Kongo: Uklenyi
Gĩkũyũ: Ukraine
қазақша: Украина
kalaallisut: Ukraine
ភាសាខ្មែរ: អ៊ុយក្រែន
ಕನ್ನಡ: ಯುಕ್ರೇನ್
한국어: 우크라이나
Перем Коми: Украина
къарачай-малкъар: Украина
kurdî: Ûkrayna
коми: Украина
kernowek: Ukrayn
Кыргызча: Украина
Latina: Ucraina
Ladino: Ukraina
Lëtzebuergesch: Ukrain
лезги: Украина
Lingua Franca Nova: Ucraina
Limburgs: Oekraïne
Ligure: Ucrainn-a
lumbaart: Ücraina
lingála: Ukraine
لۊری شومالی: اوکراین
lietuvių: Ukraina
latgaļu: Ukraina
latviešu: Ukraina
मैथिली: युक्रेन
мокшень: Украин
Malagasy: Okraina
олык марий: Украина
Māori: Ūkareinga
македонски: Украина
മലയാളം: ഉക്രൈൻ
монгол: Украин
मराठी: युक्रेन
кырык мары: Украина
Bahasa Melayu: Ukraine
Malti: Ukrajna
Mirandés: Oucránia
မြန်မာဘာသာ: ယူကရိန်းနိုင်ငံ
эрзянь: Украина
مازِرونی: اکراین
Dorerin Naoero: Ukraine
Napulitano: Ucraina
Plattdüütsch: Ukraine
Nedersaksies: Oekraïne
नेपाली: युक्रेन
नेपाल भाषा: युक्रेन
Nederlands: Oekraïne
norsk nynorsk: Ukraina
norsk: Ukraina
Novial: Ukraina
Nouormand: Ukraîne
occitan: Ucraïna
Livvinkarjala: Ukrainu
Oromoo: Yuukireen
ଓଡ଼ିଆ: ୟୁକ୍ରେନ
Ирон: Украинæ
ਪੰਜਾਬੀ: ਯੂਕਰੇਨ
Pangasinan: Ukraniya
Kapampangan: Ukranya
Papiamentu: Ukrania
Picard: Oucrinne
Pälzisch: Ukraine
Norfuk / Pitkern: Yukrayn
polski: Ukraina
Piemontèis: Ucrain-a
پنجابی: یوکرین
Ποντιακά: Ουκρανία
پښتو: اوکراین
português: Ucrânia
Runa Simi: Ukranya
rumantsch: Ucraina
romani čhib: Ukraina
română: Ucraina
armãneashti: Ucraina
tarandíne: Ucraine
русский: Украина
русиньскый: Україна
Kinyarwanda: Ikerene
саха тыла: Украина
ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ: ᱤᱣᱠᱨᱮᱱ
sardu: Ucraina
sicilianu: Ucraina
Scots: Ukraine
سنڌي: يوڪرين
davvisámegiella: Ukraina
srpskohrvatski / српскохрватски: Ukrajina
සිංහල: යුක්රේනය
Simple English: Ukraine
slovenčina: Ukrajina
slovenščina: Ukrajina
Gagana Samoa: Iukureini
chiShona: Ukraine
Soomaaliga: Yukrayn
shqip: Ukraina
српски / srpski: Украјина
Sranantongo: Ukrainakondre
SiSwati: IYukhureni
Sesotho: Ukraine
Seeltersk: Ukraine
Basa Sunda: Ukraina
svenska: Ukraina
Kiswahili: Ukraine
ślůnski: Ukrajina
தமிழ்: உக்ரைன்
తెలుగు: ఉక్రెయిన్
tetun: Ukránia
тоҷикӣ: Укроин
ትግርኛ: ዩክረይን
Türkmençe: Ukraina
Tagalog: Ukraine
Tok Pisin: Yukren
Türkçe: Ukrayna
Xitsonga: Ukraine
татарча/tatarça: Украина
chiTumbuka: Ukraine
Twi: Ukraine
тыва дыл: Украина
удмурт: Украина
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: ئۇكرائىنا
українська: Україна
اردو: یوکرین
oʻzbekcha/ўзбекча: Ukraina
Tshivenda: Ukraine
vèneto: Ucraina
vepsän kel’: Ukrain
Tiếng Việt: Ukraina
West-Vlams: Oekraïne
Volapük: Lukrayän
walon: Oucrinne
Winaray: Ukranya
Wolof: Ukreen
吴语: 乌克兰
isiXhosa: Ukraine
მარგალური: უკრაინა
ייִדיש: אוקראינע
Yorùbá: Ukréìn
Vahcuengh: Ukraine
Zeêuws: Oekraïne
中文: 乌克兰
文言: 烏克蘭
Bân-lâm-gú: Ukraina
粵語: 烏克蘭
isiZulu: IYukreyini