Совет Социалистик Республикалар Союзы
English: Soviet Union

Совет Социалистик Республикалар Союзы
Флаг[d]Герб[d]
Flag of the Soviet Union.svgState Emblem of the Soviet Union.svg
Нигеҙләү датаһы30 декабрь 1922
Рәсми атамаһыСССР
Ҡыҫҡаса атамаһыUSSR, URSS, СРСР, СССР, СССР, СССР, UdSSR, ZSRR, СССР, URSS, ССҖБ, СССР, SSRİ, SNTL, URSS һәм სსრკ
Хөрмәтенә аталғанСоветы[d]
Этнохоронимszovjet, Soviet, sovietic, sovietică, советский, советская, советские, soviético, soviética, радянський, совєтський, совітський, soviétique, soviéticu, soviética, Soviético, soviétique һәм საბჭოთა
НигеҙләүсеРСФСР, Украина Совет Социалистик Республикаһы, Кавказ аръяғы Социалистик Федератив Совет Республикаһы[d]
Рәсми телрус теле
ГимнСССР гимны
Описание девизаПролетарии всех стран, соединяйтесь![d]
Девиз тексыПролетарии всех стран, соединяйтесь!
Донъя ҡитғаһыЕвропа һәм Азия
ДәүләтFlag of the Soviet Union (1922–1923).svg СССР
Административ үҙәкМәскәү ҡалаһы
Идара итеү формаһысовет республикаһы[d], парламент республикаһы[d] һәм однопартийная система[d]
Дәүләт башлығы вазифаһыпредседатель Центрального исполнительного комитета СССР[d], председатель Президиума Верховного Совета СССР[d], председатель Верховного Совета СССР[d] һәм президент СССР[d]
Дәүләт башлығыМихаил Горбачёв
Хөкүмәт башлығы вазифаһыпредседатель Совета народных комиссаров СССР[d], СССР Министрҙар Советы рәйесе[d] һәм премьер-министр СССР[d]
Хөкүмәт башлығыИван Степанович Силаев[d]
Закондар сығарыу органыСъезд Советов СССР[d]
Дипломатические отношенияКанада, Америка Ҡушма Штаттары, Чехословакия, Югославия, Румыния, Израиль, Ангола, Германия Демократик Республикаһы, Дания, Гренада, Святой Престол[d], Лаос, Норвегия, Пакистан, Төркиә, Филиппин, Кот-д’Ивуар, Малайзия, Тонга, Вануату, Япония һәм Германия
Ойошма йәки клуб ағзаһыОрганизация по безопасности и сотрудничеству в Европе[d], Совет экономической взаимопомощи[d], Международная организация гражданской авиации[d], БДО һәм БMO-ның Именлек Советы
Ҡулланылған телрус теле
Тәртип буйынса иртәрәк килеүсеРСФСР, Украина Совет Социалистик Республикаһы, Кавказ аръяғы Социалистик Федератив Совет Республикаһы[d] һәм Польша Республикаһы[d]
Тәртип буйынса һуңыраҡ килеүсепостсоветское пространство[d] һәм Бойондороҡһоҙ Дәүләттәр Берләшмәһе
ҠатнашыусыВойна на истощение[d], Тихоокеанский театр военных действий Второй мировой войны[d] һәм договор о ликвидации ракет средней и меньшей дальности[d]
Халыҡ һаны293 047 571 кеше (1989)
Административ рәүештә бүленәРСФСР, Украина Совет Социалистик Республикаһы, Армянская Советская Социалистическая Республика[d], Грузия ССР-ы[d], Литва Совет Социалистик Республикаһы[d], Латвия ССР-ы[d], Эстон ССР-ы[d], Молдавия Совет Социалистик Республикаһы, Ҡырғыҙ Совет Социалистик Республикаһы[d], Үзбәк ССР-ы[d], Төркмән Совет Социалистик Республикаһы[d], Таджикская Советская Социалистическая Республика[d], Карело-Финская Советская Социалистическая Республика[d] һәм Кавказ аръяғы Социалистик Федератив Совет Республикаһы[d]
ВалютаСовет һумы[d]
СиктәшЧехословакия, Финляндия, Иран, Монгольская Народная Республика[d], Ҡытай, Корея Халыҡ-Демокритик Республикаһы, Афғанстан, Япония, Польша Халыҡ Республикаһы[d], Социалистическая Республика Румыния[d], Америка Ҡушма Штаттары, Япон империяһы[d] һәм Эстония
Основополагающий текстДоговор об образовании СССР[d] һәм СССР-ҙың 1924 йылғы Конституцияһы
Ғәмәлдән сыҡҡан дата26 декабрь 1991
Майҙан22 402 200 км² (1991)
Главный регулирующий текстБеловежское соглашение[d] һәм Декларация Совета Республик ВС СССР от 26.12.1991 № 142-Н[d]
Урынлашыу картаһы
Официальная религияатеистическое государство[d]
Интернет-домен верхнего уровня.su
Бында төшөрөлгән фильмдар категорияһыКатегория:Фильмы, снятые в СССР[d]
Междугородный префикс8
Тема географияһыГеография СССР[d]
Commons-logo.svg Совет Социалистик Республикалар Союзы Викимилектә

Советтар Союзы, Совет Социалистик Республикалар Союзы (рус. Сою́з Сове́тских Социалисти́ческих Респу́блик, СССР, Советский Союз) — 19221991 йылдар араһында булған күп милләтле социалистик дәүләт. Илдең территорияһы Көнсығыш Европа, Төньяҡ һәм Урта Азияға тиклем таралған булған һәм үҙенең ҡырылыу көнөнә донъялағы иң ҙур иле булып һаналған.

Тарих

Советтар Союзының нигеҙе 1917 йылдың 25 октябрендә Бөйөк Октябрь Социалистик революцияһы менән һалына. Уның биләмәләре элекке Рәсәй империяһы территорияһын (Финляндия, Польша һәм 1940 йылдарға тиклем Прибалтика, Молдова, Тыванан башҡа) алып торған. СССР-ҙың сәйәси территориаль нигеҙе иң тәүҙә үк берҙәм булып һалынмай. 1917 йылдың октябренән Рәсәй Совет Федератив Республикаһы иғлан ителһә лә, уның составынан Украина (1917 йылдың октябре), Беларус Халыҡ Республикаһы (1918 йылдың марты), Финляндия (1917 йылдың декабре) һәм башҡа территориялар айырылып сығырға маташа. Шул уҡ ваҡытта бөтә илдең территорияһында парралель хөкүмәттәр төҙөлә, һәр бер хөкүмәттең үҙенең ҡораллы көстәре килеп булдырыла. Шул ыңғайына 1917—1923 йылдар Рәсәй тарихында Граждандар һуғышы һымаҡ билдәләнгән. Граждандар һуғышы тамаланыу алдынан элекке Рәсәй империяһында реинтеграция процесстары башлана, сөнки Украина, Беларусь, Кавказ аръяғы Федератив республикаларында Коммунистәр партияһы власҡа килә. Шул процесстар тамамланғас, 1922 йылдың 30 декабрендә СССР төҙөлөүе тураһындағы договор ҡабул ителә. Ул договорҙа 4 республиканың (БССР, УССР, КАСФСР, РСФСР) вәҡилдәренән ҡултамғалары алына. РСФСР исеменән АССР вәҡилдәре лә ҡултамғаларын ҡуйған.

1928—1941 йылдарҙа СССР-ҙа яңы иҡтисади ҡоролош төҙөлә. 1928—1932 йылдарҙа индустриялаштырыу һәм коллективлаштырыу үткәрелә. Шул ул саҡта 1937-1953 йылдарҙа төрлө социаль ҡатлам вәкилдәре репрессияларға дусар ителә

Иҫкәрмәләр

Other Languages
Acèh: Uni Soviet
Afrikaans: Sowjetunie
Alemannisch: Sowjetunion
অসমীয়া: ছ'ভিয়েট সংঘ
авар: СССР
تۆرکجه: شوروی
Boarisch: Sowjetunion
žemaitėška: Tarību Sājonga
беларуская (тарашкевіца)‎: Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік
bosanski: Sovjetski Savez
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Sŭ-lièng
Cebuano: Unyong Sobyet
čeština: Sovětský svaz
Deutsch: Sowjetunion
dolnoserbski: Sowjetski zwězk
English: Soviet Union
Esperanto: Sovetunio
estremeñu: Unión Soviética
føroyskt: Sovjetsamveldið
Nordfriisk: Sowjetunioon
Frysk: Sovjet-Uny
贛語: 蘇聯
گیلکی: شؤروي
𐌲𐌿𐍄𐌹𐍃𐌺: 𐌲𐌲𐌲𐌸
客家語/Hak-kâ-ngî: Sû-lièn
हिन्दी: सोवियत संघ
hrvatski: Sovjetski Savez
hornjoserbsce: Sowjetski zwjazk
magyar: Szovjetunió
interlingua: Union Sovietic
Bahasa Indonesia: Uni Soviet
Interlingue: Soviet-Union
íslenska: Sovétríkin
la .lojban.: sofygu'e
ភាសាខ្មែរ: សហភាពសូវៀត
한국어: 소련
कॉशुर / کٲشُر: صؤوِت اِتِفاق
kernowek: URSS
Lëtzebuergesch: Sowjetunioun
Limburgs: Sovjet-Unie
lietuvių: Tarybų Sąjunga
македонски: Советски Сојуз
مازِرونی: شوروی
Napulitano: Aunione Sovieteca
Plattdüütsch: Sowjetunion
Nedersaksies: Sovjet-Unie
Nederlands: Sovjet-Unie
norsk nynorsk: Sovjetunionen
Papiamentu: Union Sovietiko
Picard: URSS
Norfuk / Pitkern: UoSSR
پنجابی: سویت یونین
português: União Soviética
rumantsch: Uniun sovietica
davvisámegiella: Sovjetlihttu
srpskohrvatski / српскохрватски: Sovjetski Savez
Simple English: Soviet Union
slovenčina: Sovietsky zväz
slovenščina: Sovjetska zveza
Soomaaliga: Midowga Sofiyet
Seeltersk: Sowjetunion
svenska: Sovjetunionen
Tagalog: Unyong Sobyet
тыва дыл: ССРЭ
Tiếng Việt: Liên Xô
West-Vlams: Sovjet-Unie
walon: URSS
吴语: 苏联
Vahcuengh: Suhlienz
中文: 苏联
文言: 蘇聯
Bân-lâm-gú: So͘-liân
粵語: 蘇聯