Конфуций

Конфуций
ҡыт. 孔子
ҡыт. 孔夫子
Рәсем
Затыир-ат[1]
ГражданлығыЛу[d]
Тыуған ваҡыттағы исемеҡыт. 孔丘
Тыуған көнөб. э. т. 551[2]
Тыуған урыныШаньдун[d], Цзинин[d], Цюйфу[3]
Вафат булыу көнөб. э. т. 479[2]
Вафат булған урыныЧжоу (династия), Лу[d][3]
Үлем төрөтәбиғи үлем[d]
Ерләнгән урыныCemetery of Confucius[d]
АтаһыШулян Хэ[d]
ӘсәһеYan Zhengzai[d]
Бер туғандарыMeng Pi[d]
БалаларыKong Li[d][4]
Һөнәр төрөфәлсәфәсе
Эшмәкәрлек төрөФәлсәфә
УҡыусыларZilu[d], Цзэн-цзы[d], Yan Hui[d], Duanmu Ci[d], Zhuansun Shi[d], Zai Yu[d], Ran Qiu[d] һәм Ran Yong[d]
Әҫәрҙәр исемлегеQ9647571?
Авторҙың Викимилектәге ҡалыбыConfucius
Commons-logo.svg Конфуций Викимилектә

Конфуций — (ҡыт. 孔子, пиньинь: Kǒngzǐ, палл.: Кун-цзы, Чжэнчжан: [*kʰloːŋʔ ʔslɯʔ]?; һирәгерәк ҡыт. ғәҙәти 孔夫子, ябайл. 孔夫子, пиньин: Kǒngfūzǐ, палл.: Кун Фу-цзы, Чжэнчжан: [*kʰloːŋʔ pa ʔslɯʔ]?; Confucius тип латинлаштырылған [5]; яңғыҙлыҡ исемдәр 孔丘 Кун Цю и 孔仲尼 Кун Чжунни [6], б. э. т. 551(-551) тирәһендә, Цюйфу — б. э. т. 479 тирәһендә, Цюйфу[7]) — боронғо аҡыл эйәһе һәм Ҡытай философы. Уның тәғлимәттәре Ҡытай һәм Көнсығыш Азия тормошонда тәрән эҙ ҡалдыра, конфуцианлыҡ булараҡ билдәле булған философия системаһы нигеҙенә әйләнә. Конфуций тәүге университетҡа нигеҙ һала һәм төрлө кенәзлектәрҙә яҙылған йылъяҙмаларҙы тәртипкә килтерә. Конфуцийҙың кенәз, чиновник, яугир һәм крәҫтиәндәрҙең тәртибе ҡағиҙәләре тураһындағы тәғлимәте, Ҡытай менән Һиндостанда Будданың тәғлимәте нисек киң таралған булһа, шул кимәлдә уҡ таралыу ала. Ысын исеме — Кун Цю (孔丘 Kǒng Qiū), ләкин әҙәбиәттә йыш ҡына Кун-цзы, Кун Фу-Цзы («учитель Кун»[8][5]) йәки ябай ғына итеп Цзы — «Уҡытыусы» тип алына. 20 йәштән саҡ ҡына өлкәнерәк сағында уҡ ул Ҡытайҙың тәүге профессиональ педагогы булараҡ таныла. Ул кешелекте кеше сифаттарына өйрәтә.

Легизм еңгәнгә тиклем, Йөҙ мәктәп исеме аҫтында билдәле булған осорҙа, Конфуций мәктәбе Һуғышыусы батшалыҡтарҙың интеллектуаль тормошонда бик күп йүнәлештәрҙең береһе генә була. Цин ҡолатылғас ҡына тергеҙелгән конфуцианлыҡ дәүләт идеологияһы статусына еткерелә һәм, ваҡытлыса ғына буддизм һәм даоцизмға юл ҡуйып, ХХ быуат башына тиклем һаҡлана. Был Конфуций фигураһын ҙурлауға, уны дини пантеонға әйләндереүгә килтерә.

Other Languages
Afrikaans: Konfusius
Alemannisch: Konfuzius
አማርኛ: ኮንግ-ፉጸ
aragonés: Confucio
Ænglisc: Confucius
العربية: كونفوشيوس
ܐܪܡܝܐ: ܩܘܢܦܘܫܝܘܣ
asturianu: Confuciu
Aymar aru: Confucius
azərbaycanca: Konfutsi
تۆرکجه: کونفوسیوس
Boarisch: Konfuzius
žemaitėška: Konfucėjos
Bikol Central: Confucius
беларуская: Канфуцый
беларуская (тарашкевіца)‎: Канфуцый
български: Конфуций
भोजपुरी: कन्फ्यूशियस
Bislama: Confucius
bamanankan: Confucius
བོད་ཡིག: ཁུང་ཙི།
brezhoneg: Konfusius
bosanski: Konfucije
буряад: Күнзы
català: Confuci
Chavacano de Zamboanga: Confucius
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Kūng-cṳ̄
нохчийн: Конфуций
Cebuano: Confucio
corsu: Confuciu
Nēhiyawēwin / ᓀᐦᐃᔭᐍᐏᐣ: ᑯᓐᕗᓯ
čeština: Konfucius
Чӑвашла: Конфуци
Cymraeg: Conffiwsiws
dansk: Konfutse
Deutsch: Konfuzius
Zazaki: Konfuçyus
dolnoserbski: Konfucius
ދިވެހިބަސް: ކޮންފޫޝާ
Ελληνικά: Κομφούκιος
English: Confucius
Esperanto: Konfuceo
español: Confucio
eesti: Kong Fuzi
euskara: Konfuzio
estremeñu: Confúciu
فارسی: کنفوسیوس
suomi: Kungfutse
Võro: Kong Fuzi
Na Vosa Vakaviti: Confucius
føroyskt: Konfusius
français: Confucius
arpetan: Confucius
Frysk: Konfusius
Gaeilge: Confúicias
贛語: 孔子
Gàidhlig: Confucius
galego: Confucio
Avañe'ẽ: Konfúsio
Bahasa Hulontalo: Kong Hu Cu
ગુજરાતી: કન્ફ્યુશિયસ
Hausa: Confucius
客家語/Hak-kâ-ngî: Khúng-chṳ́
עברית: קונפוציוס
Fiji Hindi: Confucius
hrvatski: Konfucije
hornjoserbsce: Konfucius
Kreyòl ayisyen: Confucius
magyar: Konfuciusz
հայերեն: Կոնֆուցիոս
interlingua: Confucio
Bahasa Indonesia: Kong Hu Cu (filsuf)
Interlingue: Konfuzius
Ilokano: Confucius
Ido: Kong Zi
íslenska: Konfúsíus
italiano: Confucio
ᐃᓄᒃᑎᑐᑦ/inuktitut: Kunpusiusi
日本語: 孔子
Patois: Kanfyuushos
la .lojban.: kongzi
Basa Jawa: Kong Hu Cu
ქართული: კონფუცი
Qaraqalpaqsha: Konfutsiy
Taqbaylit: Confucius
Kabɩyɛ: Confucius
қазақша: Құң-зы
kalaallisut: Konfusiusi
ភាសាខ្មែរ: ខុង ជឺ
한국어: 공자
kurdî: Konfusyus
kernowek: Confucius
Кыргызча: Конфуций
Latina: Confucius
Ladino: Konfusio
Lëtzebuergesch: Konfuzius
Lingua Franca Nova: Kongzi
Limburgs: Confucius
Ligure: Confucio
lumbaart: Confuci
lietuvių: Konfucijus
latviešu: Konfūcijs
मैथिली: कन्फुसियस
Basa Banyumasan: Konfusius
Malagasy: Confucius
Baso Minangkabau: Konfusius
македонски: Конфучиј
монгол: Күнз
Bahasa Melayu: Confucius
Malti: Konfuċju
Mirandés: Confúcio
မြန်မာဘာသာ: ကွန်ဖြူးရှပ်
مازِرونی: کونفوسیوس
Napulitano: Confucio
Plattdüütsch: Konfuzius
Nedersaksies: Konfusius
नेपाली: कन्फुसियस
Nederlands: Confucius
norsk nynorsk: Konfutse
norsk: Konfucius
Novial: Kongzi
Nouormand: Confucius
occitan: Confuci
ଓଡ଼ିଆ: କନଫୁସିଅସ
Pangasinan: K'ung-Tzu
Kapampangan: Confucius
Deitsch: Konfyuschus
Norfuk / Pitkern: Konfucii
polski: Konfucjusz
Piemontèis: Confucio
پنجابی: کنفیوشس
Ποντιακά: Κομφούκιον
português: Confúcio
Runa Simi: Khunfuqi
rumantsch: Confucius
Romani: Confucius
română: Confucius
armãneashti: Confutsiu
русский: Конфуций
русиньскый: Конфуцій
саха тыла: Конфуций
ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ: ᱠᱚᱱᱯᱷᱩᱥᱤᱭᱚᱥ
sardu: Confutziu
sicilianu: Cunfuciu
Scots: Confucius
Sängö: Confucius
srpskohrvatski / српскохрватски: Konfucije
Simple English: Confucius
slovenčina: Konfucius
slovenščina: Konfucij
Gagana Samoa: Konefasia
Soomaaliga: Confucius
shqip: Konfuci
српски / srpski: Конфучије
Sesotho: Konfuzius
Seeltersk: Confucius
Basa Sunda: Kong Hu Cu
svenska: Konfucius
Kiswahili: Konfusio
ślůnski: Kůnfucyjus
тоҷикӣ: Конфутсий
Türkmençe: Konfusiý
Tagalog: Confucius
Tok Pisin: Kongzi
Türkçe: Konfüçyüs
татарча/tatarça: Конфуций
reo tahiti: Confucius
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: كۇڭزى
українська: Конфуцій
اردو: کنفیوشس
oʻzbekcha/ўзбекча: Konfutsiy
vèneto: Confucio
Tiếng Việt: Khổng Tử
West-Vlams: Confucius
Volapük: Confucius
Winaray: Confucius
Wolof: Confucius
吴语: 孔子
хальмг: Конфуций
isiXhosa: UConfucius
მარგალური: კონფუცი
ייִדיש: קאנפוציוס
Yorùbá: Kọnfukiọsi
Vahcuengh: Gungjswj
Zeêuws: Confucius
中文: 孔子
文言: 孔子
Bân-lâm-gú: Khóng-chú
粵語: 孔子