Selsi şkalası

Selsi şkalası (şərti işarəsi: °C) — Beynəlxalq Vahidlər Sistemində (BS) Kelvin şkalası ilə bərabər geniş istifadə olunan istilik ölçü vahidi.

Selsi şkalası 1742-ci ildə bu temperatur ölçü sistemini ilk dəfə təklif etmiş İsveç alimi Anders Selsinin (1701-1744) şərəfinə adlandırılmışdır. Onun təklif etdiyi şkalada suyun donma temperaturu 0°, qaynama temperaturu isə 100° müəyyən edilmişdi.

Lakin sonradan digər məşhur İsveç alimi Karl Linney (1707-1778) (bəzi mənbələrə görə isə Martin Ştremer) bu şkalanı bizim bu gün adət etdiyimiz şəklə salmışdır. Belə ki, o suyun donma temperaturunu 0°, qaynama temperaturunu isə 100° kimi təklif etmişdir.

Bu şkalanın tətbiqi barədə ilk yazılı qeyd 1745-ci ildə Karl Linneyin öz tələbəsi Samuel Naklerə yazdığı məktub hesab edilir. Məktubda Linney Uppsala Universitetinin Botanika bağında qeydə aldığı temperatur fərqləri barədə tələbəsini məlumatlandırır.

Əvvəllər Selsi şkalasında dərəcənin təyin olunması standart atmosfer təzyiqinin müəyyən edilməsindən asılı idi, çünki, suyun donma və qaynama temperaturları atmosfer təzyiqi ilə birbaşa bağlıdır. Bu hal hər hansı ölçü vahidinin standart olaraq qəbul edilməsi üçün əlverişli deyil.

Buna görə də Kelvin şkalasının temperaturun ölçülməsi üçün əsas ölçü vasitəsi kimi qəbul edilməsindən sonra Selsi şkalasında 1 dərəcənin müəyyən edilməsi qaydası dəyişmişdir. Yeni qaydaya görə Selsi şkalasında 1 dərəcə 1 Kelvinə bərabərdir. Selsi şkalasında 0 dərəcə elə müəyyən edilmişdir ki, suyun üçlü nöqtəsi (suyun eyni anda maye, qaz və bərk halda ola biləcəyi temperatur) 0,01° S-yə bərabərdir. Nəticədə Selsi və Kelvin şkalaları arasında bir-birinə nəzərən 273,15 vahid fərq vardır.

°S = K – 273,15

Digər temperatur ölçü sistemləri ilə müqayisə


Digər dillərdə
Afrikaans: Celsius
aragonés: Grau Celsius
asturianu: Grau Celsius
беларуская: Градус Цэльсія
беларуская (тарашкевіца)‎: Градус Цэльсія
български: Градус Целзий
བོད་ཡིག: སེ་དྲོད།
brezhoneg: Derez Celsius
bosanski: Stepen Celzija
català: Grau Celsius
čeština: Stupeň Celsia
Cymraeg: Celsius
dansk: Celsius
Deutsch: Grad Celsius
English: Celsius
Esperanto: Grado celsia
español: Grado Celsius
euskara: Celsius gradu
فارسی: سلسیوس
føroyskt: Celsiusstigin
français: Degré Celsius
Nordfriisk: Graad Celsius
Frysk: Celsius
贛語: 攝氏
galego: Celsius
हिन्दी: सेल्सियस
hrvatski: Celzij
interlingua: Celsius
Bahasa Indonesia: Celsius
íslenska: Selsíus
italiano: Grado Celsius
Patois: Selsios
la .lojban.: jacke'o
ქართული: ცელსიუსი
한국어: 섭씨
Lëtzebuergesch: Grad Celsius
Limburgs: Celsiussjaol
lietuvių: Celsijus
latviešu: Celsija grāds
македонски: Целзиусов степен
മലയാളം: സെൽഷ്യസ്
मराठी: सेल्सियस
Bahasa Melayu: Celsius
Mirandés: Grau Celsius
Plattdüütsch: Grad Celsius
Nedersaksies: Celsius
Nederlands: Celsius
norsk nynorsk: Celsius
occitan: Gra Celsius
ਪੰਜਾਬੀ: ਸੈਲਸੀਅਸ
Piemontèis: Scala Celsius
پنجابی: سیلسیس
português: Grau Celsius
română: Celsius
sicilianu: Gradu cintigradu
Scots: Celsius
srpskohrvatski / српскохрватски: Celzijus
Simple English: Celsius
slovenčina: Stupeň Celzia
shqip: Celcius
српски / srpski: Степен целзијуса
Basa Sunda: Celsius
svenska: Grad Celsius
Kiswahili: Selsiasi
తెలుగు: సెల్సియస్
Türkçe: Celsius
українська: Градус Цельсія
اردو: سیلسیس
Tiếng Việt: Độ Celsius
West-Vlams: Celsius
Winaray: Sentigrado
吴语: 摄氏温标
中文: 摄氏温标
Bân-lâm-gú: Liap-sī
粵語: 攝氏