Malta
English: Malta

  • malta (malt. malta; ing. malta) və ya rəsmi adı ilə malta respublikası (malt. repubblika ta' malta; ing. republic of malta) — cənubi avropada ada-dövlət. malta aralıq dənizində malta arxipelaqında yerləşən mikrodövətdir. İtaliyadan 80 km cənubda, tunisdən 284 km şərqdə, liviyadan 333 km şimalda yerləşir. paytaxtı valletta şəhəri, ümumi sahəsi 316 kvadrat kilometrdir. malta üç adadan ibarətdir: malta (246 km²), qozo (67 km²) və komino (3.5 km²). Ölkə 2004-cü ildən avropa birliyinin üzvüdür.

    malta respublikası
    repubblika ta' malta
    republic of malta
    malta bayrağı coat of arms of malta.svg
    (bayraq)
    Şüar:
    locationmalta.png
    paytaxt valletta
    rəsmi dil maltaİngilis dili
    din katolik kilsəsi
    İdarəetmə forması parlamentli respublika


    prezident corc vella
    baş nazir robert abela
    yaranması

    b. britaniyadan

    müstəqillik

    21 sentyabr 1964
    Ərazi
     - Ümumi
     - % su
    316 km² (185-ci)
    0.001%
    Əhali
     - Ümumi
     - Əhali sıxlığı
    493,000

    1310/km²

    pul avro
    saat qurşağı utc +1
    internet tld .mt
    telefon kodu +356


  • həmçinin bax

Malta (malt. Malta; ing. Malta) və ya rəsmi adı ilə Malta Respublikası (malt. Repubblika ta' Malta; ing. Republic of Malta) — Cənubi Avropada ada-dövlət. Malta Aralıq dənizində Malta arxipelaqında yerləşən mikrodövətdir. İtaliyadan 80 km cənubda, Tunisdən 284 km şərqdə, Liviyadan 333 km şimalda yerləşir. Paytaxtı Valletta şəhəri, ümumi sahəsi 316 kvadrat kilometrdir. Malta üç adadan ibarətdir: Malta (246 km²), Qozo (67 km²) və Komino (3.5 km²). Ölkə 2004-cü ildən Avropa Birliyinin üzvüdür.

Malta Respublikası
Repubblika ta' Malta
Republic of Malta
Malta bayrağı Coat of arms of Malta.svg
(Bayraq)
Şüar:
LocationMalta.png
Paytaxt Valletta
Rəsmi dil Maltaİngilis dili
Din Katolik kilsəsi
İdarəetmə forması Parlamentli respublika


Prezident Corc Vella
Baş nazir Robert Abela
Yaranması

B. Britaniyadan

müstəqillik

21 sentyabr 1964
Ərazi
 - Ümumi
 - % Su
316 km² (185-ci)
0.001%
Əhali
 - Ümumi
 - Əhali sıxlığı
493,000

1310/km²

Pul Avro
Saat qurşağı UTC +1
Internet TLD .mt
Telefon kodu +356


Tarixi

Əsas məqalə: Malta tarixi

Maltada ilk yaşayan insan əlamətləri 1, Neolit ​​Dövrə əsaslanır. Yeni Daş Dövrü insanlarının yaranma kanıtlarına Maltanı cənubunda, Birzebbuga'nın yaxınındakı Ghar Dalam mağarasında rast gəlinməkdədir. Arxeoloqlar bu bölgədə əvvəlki dövrlərdən qalma maral, hipopotam və bəstəboy fillərin qalıqlarını da kəşf etmişlər. Bu qalıqlar, Maltanı günümüz Avropa və Afrika kıtalarına bağlı olduğu dövrlərə aiddir. Threads edən koloniyalar, böyük ehtimalla Sicilədən gəldikləri təxmin edilən, məbəd inşa edən irqlər (birliklər) gətirmişlər. O dövr yaşamış olan Maltalılar, minlərlə ildən sonra belə bu gün hələ ayaqda qala bilmək bacarmış, həyat tərzləri və mədəniyyət səviyyələri haqqında bizi heyrətə salan strukturlar buraxmışlar.

Araşdırmaçılar Ggantija'da (Gozo) olan məbədlərin yer üzünün ən qədim, tək başına ayaqda dayana bilən abidələri olaraq xarakterizə etməkdədir. Bərpa işləri səbəbiylə müvəqqəti olaraq bağlı olan Paola'daki Hypogeum, tarix əvvəli dövr mühəndisliyinin fövqəladə müvəffəqiyyətinin bir göstəricisi olaraq, qayalardan oyulmuş otaqlar və labirint geçişleriyle növünün tək yeraltı məbədidir. Digər məbədlər Mnajdra, Hagar Qim, Tarxien görülməyə dəyər bir çox yer kimi Maltanı "Müqəddəs Ada" olması nəzəriyyəsini təsdiqləyir. Malta 1800-cü ildən başlayaraq Böyük Britaniyanın müsəmləkəsi olmuş,1964-cü ilin sentyabrın 21-də müstəqillik qazanmışdır.

Demoqrafiya

2015-ci ilin təxminlərinə görə Maltanın əhalisi 415 min nəfərdir. Əhalinin 95.7%-ini adanın yerli əhalisi, yəni maltalılar təşkil edir. Ölkənin 2 rəsmi dili var - Malta dili və ingilis dili. Əhalinin 97%-i Malta dilində, 76%-i ingilis dilində sərbəst danışa bilir. Gündəlik ünsiyyət dili Malta dilidir. Əhalinin 86%-i onu ana dili hesab edir. 12%-i isə ingilis dilindən istifadə edir. Din baxımından Malta Avropa ölkələri arasında inanclı ölkələrdəndir. Malta əhalisinin 96%-i Roma Katolik Kilsəsinə bağlıdır. Ölkənin paytaxtı Valetta şəhəridir (əhalisi 8.000 nəfər).

İqlimi

Malta adaları, yumşaq keçən qışları və isti yaz mövsümüylə sağlam bir iqlimə malikdir. Soyuq küləklər, qar, don və sis Maltada bilinməyən terminlərdir. Apreldə sonra seyrək olmaqla birlikdə yazın demək olar ki, heç rast gəlinməyən yağışlar ən çox Sentyabr ilə Aprel ayları arasında görülər.

İstilik qış aylarında (Noyabr - Aprel) orta 14.3 ° C, yaz aylarında (May-Oktyabr) isə ortalama olaraq 32.6 ° C ətrafındadır. Malta adaları, isti yaz günləri və gecələrində dənizdən əsən sərin meltemlerle, İyul ayı ortalarından Sentyabr ayı ortalarına qədər davam edən istiliyin yüksək olduğu dövrlərdə belə, nadir olaraq həddindən artıq istilərə məruz qalır.

Tarlaların əksəriyyəti kiçik və az eğimlidir. Lakin yağış əskikliyi və tərs ərazi şərtlərinə baxmayaraq kənd təsərrüfatı inkişaf etmişdir.

Coğrafiyası

Maltada heç dağ ya da axar su yoxdur və adanın xarakteristika xüsusiyyətini teraslanmış sahələri və bir sıra alçaq təpələri təşkil edir. 137 kilometr uzunluğundakı sahillərində isə gözəl qumsallara sahib bir çox yerləri və limanları vardır. Adanı Siciliya adasında Malta boğazı ayırır.

Xarici keçidlər

Digər dillərdə
Acèh: Malta
Afrikaans: Malta
Alemannisch: Malta
አማርኛ: ማልታ
aragonés: Malta
Ænglisc: Melita
العربية: مالطا
ܐܪܡܝܐ: ܡܝܠܛܐ
مصرى: مالطا
asturianu: Malta
авар: Мальта
تۆرکجه: مالت
башҡортса: Мальта
Bali: Malta
Boarisch: Malta
žemaitėška: Malta
Bikol Central: Malta
беларуская: Мальта
беларуская (тарашкевіца)‎: Мальта
български: Малта
भोजपुरी: माल्टा
Bislama: Malta
বাংলা: মাল্টা
བོད་ཡིག: མལ་ཏ།
brezhoneg: Malta
bosanski: Malta
буряад: Мальта
Chavacano de Zamboanga: Malta
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Mī-lé-dâi
нохчийн: Мальта
Cebuano: Malta
Chamoru: Malta
ᏣᎳᎩ: ᎹᎵᏔ
کوردی: ماڵتا
corsu: Malta
qırımtatarca: Malta
čeština: Malta
kaszëbsczi: Malta
словѣньскъ / ⰔⰎⰑⰂⰡⰐⰠⰔⰍⰟ: Малта
Cymraeg: Malta
dansk: Malta
Deutsch: Malta
Zazaki: Malta
dolnoserbski: Malta
डोटेली: माल्टा
ދިވެހިބަސް: މޯލްޓާ
eʋegbe: Malta
Ελληνικά: Μάλτα
emiliàn e rumagnòl: Malta
English: Malta
Esperanto: Malto
español: Malta
eesti: Malta
euskara: Malta
estremeñu: Malta
فارسی: مالت
Fulfulde: Malta
suomi: Malta
Võro: Malta
føroyskt: Malta
français: Malte
arpetan: Malta
Nordfriisk: Malta
furlan: Malte
Frysk: Malta
Gaeilge: Málta
Gagauz: Malta
kriyòl gwiyannen: Malt
Gàidhlig: Malta
galego: Malta
Avañe'ẽ: Melíta
गोंयची कोंकणी / Gõychi Konknni: माल्टा
𐌲𐌿𐍄𐌹𐍃𐌺: 𐌼𐌰𐌻𐍄𐌰
ગુજરાતી: માલ્ટા
Gaelg: Yn Valta
Hausa: Malta
客家語/Hak-kâ-ngî: Malta
Hawaiʻi: Malata
עברית: מלטה
हिन्दी: माल्टा
Fiji Hindi: Malta
hrvatski: Malta
hornjoserbsce: Malta
Kreyòl ayisyen: Malt
magyar: Málta
հայերեն: Մալթա
Արեւմտահայերէն: Մալթա
interlingua: Malta
Bahasa Indonesia: Malta
Interlingue: Malta
Igbo: Malta
Ilokano: Malta
Ido: Malta
íslenska: Malta
italiano: Malta
日本語: マルタ
Patois: Malta
la .lojban.: maltas
Jawa: Malta
ქართული: მალტა
Qaraqalpaqsha: Malta
Taqbaylit: Malṭa
Адыгэбзэ: Малтэ
Kongo: Malta
қазақша: Мальта
kalaallisut: Malta
ಕನ್ನಡ: ಮಾಲ್ಟ
한국어: 몰타
Перем Коми: Мальта
къарачай-малкъар: Мальта
kurdî: Malta
коми: Мальта
kernowek: Malta
Кыргызча: Мальта
Ladino: Malta
Lëtzebuergesch: Malta
лакку: Мальта
Lingua Franca Nova: Malta
Limburgs: Malta
Ligure: Mâta
lumbaart: Malta
lingála: Malta
لۊری شومالی: مالت
lietuvių: Malta
latgaļu: Malta
latviešu: Malta
मैथिली: माल्टा
Malagasy: Malta
олык марий: Мальта
Māori: Mārata
македонски: Малта
മലയാളം: മാൾട്ട
монгол: Мальта
मराठी: माल्टा
Bahasa Melayu: Malta
Malti: Malta
Mirandés: Malta
မြန်မာဘာသာ: မော်လတာနိုင်ငံ
مازِرونی: مالت
Dorerin Naoero: Marta
Napulitano: Malta (state)
Plattdüütsch: Malta
Nedersaksies: Malta (laand)
नेपाली: माल्टा (देश)
नेपाल भाषा: माल्टा
Nederlands: Malta (land)
norsk nynorsk: Malta
norsk: Malta
Novial: Malta
Nouormand: Malte
occitan: Malta
Livvinkarjala: Mal'tu
Oromoo: Mooltaa
ଓଡ଼ିଆ: ମାଲଟା
ਪੰਜਾਬੀ: ਮਾਲਟਾ
Pangasinan: Malta
Kapampangan: Malta
Papiamentu: Malta
Picard: Malte
पालि: माल्टा
Norfuk / Pitkern: Marlta
polski: Malta
Piemontèis: Malta
پنجابی: مالٹا
Ποντιακά: Μάλτα
پښتو: مالټا
português: Malta
Runa Simi: Malta
rumantsch: Malta
romani čhib: Malta
română: Malta
armãneashti: Malta
tarandíne: Malte
русский: Мальта
русиньскый: Малта
Kinyarwanda: Malita
संस्कृतम्: माल्टा
саха тыла: Мальта
sardu: Malta
sicilianu: Malta
Scots: Maltae
davvisámegiella: Malta
srpskohrvatski / српскохрватски: Malta
සිංහල: මෝල්ටාව
Simple English: Malta
slovenčina: Malta
slovenščina: Malta
Gagana Samoa: Melita
chiShona: Malta
Soomaaliga: Malta
shqip: Malta
српски / srpski: Малта
Sranantongo: Maltakondre
SiSwati: IMalitha
Seeltersk: Malta
Sunda: Malta
svenska: Malta
Kiswahili: Malta
ślůnski: Malta
Sakizaya: Malta
தமிழ்: மால்ட்டா
తెలుగు: మాల్టా
tetun: Malta
тоҷикӣ: Малта
Türkmençe: Malta
Tagalog: Malta
Türkçe: Malta
Xitsonga: Malta
татарча/tatarça: Мальта
chiTumbuka: Malta
Twi: Mɔlta
удмурт: Мальта
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: مالتا
українська: Мальта
اردو: مالٹا
oʻzbekcha/ўзбекча: Malta
vèneto: Malta
vepsän kel’: Mal't
Tiếng Việt: Malta
West-Vlams: Malta
Volapük: Malteän
walon: Male
Winaray: Malta
Wolof: Malt
吴语: 马耳他
хальмг: Малтдин Орн
მარგალური: მალტა
ייִדיש: מאלטא
Yorùbá: Máltà
Vahcuengh: Malta
Zeêuws: Malta
中文: 马耳他
文言: 馬爾他
Bân-lâm-gú: Malta
粵語: 馬爾他
isiZulu: IMalta