Astronomiya

Astronomiya
Elm sahəsi → öyrənir
Yarımbölmə → öyrənir

Astronómiya (yunanca "astron" (ἄστρον) - göy cismi, ulduz və "nomos" (νόμος) qanun) — hərfi mənada göy cisimləri, ulduzlar, geniş mənada isə Kainat obyektləri və bütövlükdə Kainat haqqında elimdir.[1] Yer, Ay, başqa böyük planetlər və onların peyikləri, kometlər, kiçik planetlər, meteorlar və meteroitlər, planetlərarası kosmik fəza, Günəş, ulduzlar və onların sistemləri, qalaktikalar, ulduzlararası və qalaktikalararası mühit, müxtəlif relyativist obyektlər... Kainat obyektləridir. Bu obyektlərin bütöv çoxluğu isə Kainatdır.[1]

Buğa bürcündəki Xərçəngəbənzər dumanlıq

Başqa sözlə desək Astronomiya- Səma cisimlərini (Qalaktikalar, ulduzlar, planetlər, kometlər), onların sistemlərinin hərəkəti, quruluşu, mənşəyi və inkişafını öyrənən elmdir.[2]

Astronomiya qədim tarixə malikdir. Astronomiyaya aid ilk elementar məlumatlar, minlərcə il bundan əvvəl Babildə, MisirÇində məlum idi.[3]

Qədim zamanlarda astronomiya bir sıra elmlərin məcmusuna deyilirdi. Bunların içində naviqasiya, meteorologiya və hətta astrologiya da vardı. Müasir elmdə astronomiya dedikdə əsas olaraq astrofizika başa düşülür. Astronomiya iki yerə bölünür; nəzəri və vizual astronomiya.

Astronomiya elmi astrologiya ilə qarışdırılmamalıdır. Hər ikisi ortaq anlayışları bölüşsə də tamamilə fərqli məlumatlar toplusudur.

Astronomiya elminin tədqiqat obyekti Kainat və onun elementlərinin mənşəyi, tərkibi, xassəsi, təkamülü və inkişaf qanunauyğunluqlarıdır. Əlaqəli təbii sistemlərdən dördü - Günəş sistemi, ulduzlar, qalaktikalar, Kainat astonomiyanın tədqiqat obyektidir. Bu obyektləri öyrənmək üçün o fizika elminin müasir tədqiqat metod və vasitələrindən istifadə edir. Başqa sözlə, astronomiya, əslində fizika kursunda öyrənilən sistemləri Meqaaləm miqyasında tədqiq edir.

Digər dillərdə
Afrikaans: Sterrekunde
Alemannisch: Astronomie
አማርኛ: ሥነ ፈለክ
aragonés: Astronomía
Ænglisc: Tungolcræft
العربية: علم الفلك
مصرى: فلك
asturianu: Astronomía
تۆرکجه: آسترونومی
башҡортса: Астрономия
Boarisch: Astronomie
žemaitėška: Astruonuomėjė
беларуская: Астраномія
беларуская (тарашкевіца)‎: Астраномія
български: Астрономия
भोजपुरी: खगोलशास्त्र
Bislama: Astronomi
Bahasa Banjar: Astronomi
bamanankan: Dolokalan
brezhoneg: Steredoniezh
bosanski: Astronomija
català: Astronomia
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Tiĕng-ùng
нохчийн: Астрономи
Cebuano: Astronomiya
corsu: Astronomia
čeština: Astronomie
kaszëbsczi: Astronomijô
Чӑвашла: Астрономи
Cymraeg: Seryddiaeth
dansk: Astronomi
Deutsch: Astronomie
Thuɔŋjäŋ: Ŋiɛ̈ckanhial
dolnoserbski: Astronomija
ދިވެހިބަސް: ފަލަކީ އިލްމު
Ελληνικά: Αστρονομία
emiliàn e rumagnòl: Astronomî
English: Astronomy
Esperanto: Astronomio
español: Astronomía
euskara: Astronomia
estremeñu: Astronomia
فارسی: اخترشناسی
føroyskt: Stjørnufrøði
français: Astronomie
arpetan: Astronomia
Nordfriisk: Stäärkunde
furlan: Astronomie
Frysk: Astronomy
贛語: 天文學
Gàidhlig: Reul-eòlas
galego: Astronomía
Avañe'ẽ: Arakuaa
ગુજરાતી: ખગોળશાસ્ત્ર
客家語/Hak-kâ-ngî: Thiên-vùn-ho̍k
Hawaiʻi: Kilo hōkū
Fiji Hindi: Taara vigyan
hrvatski: Astronomija
Kreyòl ayisyen: Astwonomi
interlingua: Astronomia
Bahasa Indonesia: Astronomi
Interlingue: Astronomie
Ilokano: Astronomia
íslenska: Stjörnufræði
italiano: Astronomia
ᐃᓄᒃᑎᑐᑦ/inuktitut: ᓯᓚᓯᐅᕐᓂᖅ
日本語: 天文学
Patois: Aschranami
la .lojban.: kesyske
Basa Jawa: Astronomi
ქართული: ასტრონომია
Qaraqalpaqsha: Astronomiya
Taqbaylit: Tasnallunt
қазақша: Астрономия
kalaallisut: Ulloriarsiorneq
ភាសាខ្មែរ: តារាសាស្ត្រ
한국어: 천문학
къарачай-малкъар: Астрономия
kurdî: Stêrnasî
kernowek: Astronymyl
Кыргызча: Астрономия
Latina: Astronomia
Ladino: Astronomiya
Lëtzebuergesch: Astronomie
Lingua Franca Nova: Astronomia
Limburgs: Starekunde
Ligure: Astronomia
lumbaart: Astronomia
lietuvių: Astronomija
latviešu: Astronomija
Basa Banyumasan: Astronomi
Malagasy: Hainkintana
олык марий: Астрономий
Baso Minangkabau: Astronomi
македонски: Астрономија
монгол: Одон орон
Bahasa Melayu: Astronomi
Mirandés: Astronomie
မြန်မာဘာသာ: နက္ခတ္တဗေဒ
Napulitano: Astronumia
Plattdüütsch: Astronomie
Nedersaksies: Steernskunde
नेपाल भाषा: खगोलशास्त्र
Nederlands: Astronomie
norsk nynorsk: Astronomi
norsk: Astronomi
Novial: Astronomia
Nouormand: Astrononmie
Sesotho sa Leboa: Thutanaledi
occitan: Astronomia
Livvinkarjala: Tiähtitiedo
Oromoo: Astironoomii
Kapampangan: Astronomia
Picard: Astrononmie
Norfuk / Pitkern: Estronomii
polski: Astronomia
Piemontèis: Astronomìa
پنجابی: تارہ پڑھت
português: Astronomia
Runa Simi: Quyllur yachay
rumantsch: Astronomia
Romani: Chexanipen
română: Astronomie
armãneashti: Astronomie
русский: Астрономия
русиньскый: Астрономія
संस्कृतम्: खगोलशास्त्रम्
саха тыла: Астрономия
sardu: Astronomia
sicilianu: Astrunumìa
Scots: Astronomy
Sängö: Sêndâtongo
srpskohrvatski / српскохрватски: Astronomija
Simple English: Astronomy
slovenčina: Astronómia
slovenščina: Astronomija
Gagana Samoa: Saienisi o fetū
chiShona: Zvechadenga
Soomaaliga: Xiddigis
shqip: Astronomia
српски / srpski: Астрономија
Basa Sunda: Astronomi
svenska: Astronomi
Kiswahili: Astronomia
ślůnski: Astrōnōmijŏ
தமிழ்: வானியல்
tetun: Astronomia
ትግርኛ: አስትሮኖሚ
Türkmençe: Astronomiýa
Tagalog: Astronomiya
Tok Pisin: Estronomi
Türkçe: Astronomi
татарча/tatarça: Астрономия
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: ئاسترونومىيە
українська: Астрономія
اردو: فلکیات
oʻzbekcha/ўзбекча: Astronomiya
vèneto: Astronomia
Tiếng Việt: Thiên văn học
West-Vlams: Astronomie
Volapük: Stelav
Winaray: Astronomiya
吴语: 天文學
isiXhosa: IAstronomi
მარგალური: ასტრონომია
ייִדיש: אסטראנאמיע
Yorùbá: Ìtòràwọ̀
Vahcuengh: Denhvwnz
Zeêuws: Staerrekunde
中文: 天文學
文言: 天文學
Bân-lâm-gú: Thian-bûn-ha̍k
粵語: 天文學