Пачалихъалъул хӀукмуялъул низам

Пачалихъалъул хӀукмуялъул низам — гьеб буго пачалихъ политикияб куцалда цебеб бачине хIукуматалъ лъураб форма. Гьелъ чIезабула, пачалихъалъул хIукмуялъул тIадеганал органал, гьел гIуцIцIиялъул тартиб, гьел хIалтIулеб замана ва гьединго гьел органазда гьоркьоб хурхен.

Гьеб низам щибаб цо пачалихъалдаса цогиялдехун батIи-батIияб букIуна.

Асасиял низамал

Пачалихъалъул хӀукмуялъул низамал рукIуна:

Монархия

Монархия — гьеб буго пачалихъалда жаниб кинабниги пачалихъ цебеб бачунел хIалтIаби цо чиясе рукIин. Гьединаб пачалихъалъул монарх (хан) хIукмуялде вачIуна инсудаса хадуб ирсги босун ва ккараб жоялъе халкъалда цебе гьес ритIухълъи бихьизабизе кколаро.

Республика

Республика яги ЖумхIурият — гьеб буго хIукумат бачин, гьеб бачунел тIадегIанал бутIрул халкъалъ рищулеб система. Гьединаб системаялда вищарав бетIерас жив вищарав чиясе, ай гражданинасе ккараб жоялъухъ жаваб кьезе ккола.

Республикабазул тайпаби

Республикаби яги ЖумхIуриятал цоцадаса батIа рукIуна, хIукмуялъул кинаб органалъ пачалихъ цебе бачунеб бугелда бан. Масала цо-цо пачалихъал рукIуна парламенталъ цере рачунел ва цогиял рукIуна  президентас цере рачунел. 

  • Президентасулаб республика — гьеб буго жинда жаниб парламенталда ругел наибзабаздаго цадахъ хIукуматалъул киналниги ишал президентасул кодор рукIунеб пачалихъ. Гьединаб пачалихъалда хIукумат цебеб бачунел киналниги органал гIуцIцIизе яги гьел риххизаризе кIола гIицIго президентасда.
  • Парламенталъулаб республика — гьеб буго жинда жаниб кинабниги хIукуматалъул ишал наибзабазухъ букIунеб пачалихъ. Гьезда кIола бокьараб заманаялда президентасул ва хIукумат цебеб бачунел органазул хIалтIаби чIезаризе ва гьединаб пачалихъалда жаниб президентасул кодоб кIодолъи букIунаро наибзабазда данде ккун.
  • Жубараб республика — гьеб буго жинда жаниб президентасулги наибзабазулги (парламентарии) бащадаб хъулухъ бугеб пачалихъ.
Other Languages
Alemannisch: Regierungssystem
العربية: نظام الحكم
Boarisch: Regierungsform
беларуская (тарашкевіца)‎: Форма дзяржаўнага кіраваньня
dansk: Styreform
Ελληνικά: Πολίτευμα
Esperanto: Regformo
eesti: Riigivorm
Avañe'ẽ: Tekuái reko
עברית: ממשל
hrvatski: Oblik vladavine
Bahasa Indonesia: Bentuk pemerintahan
日本語: 政治体制
한국어: 정부 형태
къарачай-малкъар: Кърал оноуну формасы
Limburgs: Regeringsvörm
lumbaart: Forma de govern
lietuvių: Valdymo forma
олык марий: Виктем йӧн
Nedersaksies: Regeernsvörm
Nederlands: Regeringsvorm
norsk nynorsk: Styresett
norsk: Styreform
português: Forma de governo
Runa Simi: Kamachiy
srpskohrvatski / српскохрватски: Oblik vladavine
српски / srpski: Облик владавине
svenska: Regeringsform
татарча/tatarça: Идарә итү формасы
Yorùbá: Irú ìjọba
中文: 政体
Bân-lâm-gú: Chèng-tī thé-chè
粵語: 政體