UNESCO-Welterbe

Stonehenge isch es bedütends Chulturdänkmal und ghört zum Wältchulturerbi

S Wälterbi, wo vo där UNESCO (United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization) erfasst wird, setzt sich us äm Wältchulturerbi und äm Wältnaturerbi zämme. Insgsamt umfasst diä UNESCO-Lischte vom Wälterbi 830 Dänkmäler i 138 Länder. Devo sind 644 als Chulturdänkmäler und 162 als Naturdänkmäler ufglischtet, witeri 24 Dänkmäler wärde sowohl als Chultur- als au als Naturerbi gfüehrt.

Ei Unterorganisation vo dä UNESCO, s World Heritage Committee, unterschtützt dä Schutz und/oder d Reschtaurierig dur fachlichi und materielli Hilf by dä Objäkt, wo i dä Lischtä gfüehrt si. S World Heritage Committee füehrt näbe däm Wälterbi au e Lischtä vom Wältdokumänterbi, wo Büecherbeschtänd, Handschriftä, Partiture, Unikät, Bild-, Ton- und Filmdokumänt bsitzt. Zuedem füehrt d UNESCO e Lischtä vo dä Meischterwärch vom mündliche und immateriellä Erb vo dä Mänschheit.

Wie d Idee entstande isch

Dä Begriff vom „chulturelle Erbi“ (héritage) gaht uf dä Henri-Baptiste Grégoire, Bischof vo Blois, us äm 18. Jahrhundert zrüg und isch i dä Haager Konväntion vom 14. Mai 1954 fescht gschriebe wordä.

„Damage to cultural property, belonging to any people whatsoever, means damage to the cultural heritage of all mankind, since each person makes its contribution to the culture of the world.“
Schade am Chulturguet, wo zue irgendeme Volch ghört, bedütet Schade am chulturelle Erbi vo dä gsamte Mänschheit, dänn jedä Mänsch treit sin Teil zue dä Chultur vo derä Welt by.

Dä Aschtoss zuer Schaffig von einerä UNESCO-Konväntion zum Schutz vom Chultur- und Naturerbi vo dä Wält hät am 8. März 1960 schtattgfunde, wil d UNESCO hät welle die altägyptische Dänkmäler in Nubie, wo vom Bau vom Assuan-Schtaudamms bedroht gsi sin, für d Nachwält rettä.

Danäbe läbt da au d Idee vom Wältwunder witer, wo us dä Antikä schtammt und wo über vili Jahrhundärt e ähnlichi Funktion für dä Tourismus erfüllt hät wiä hüt s UNESCO-Wälterbi.

Other Languages
azərbaycanca: Ümumdünya irsi
Boarisch: UNESCO-Wödeabe
беларуская (тарашкевіца)‎: Сусьветная спадчына ЮНЭСКО
brezhoneg: Glad bedel
客家語/Hak-kâ-ngî: Sṳ-kie Vì-sán
hornjoserbsce: Swětowe herbstwo
Bahasa Indonesia: Situs Warisan Dunia UNESCO
日本語: 世界遺産
қазақша: Әлемдік мұра
한국어: 세계유산
Lëtzebuergesch: Weltierfschaft
монгол: Дэлхийн өв
Bahasa Melayu: Tapak Warisan Dunia
Plattdüütsch: List vun dat Weltarv
Nedersaksies: Wealdarfgoodlieste
Nederlands: Werelderfgoed
norsk nynorsk: Verdsarv
саха тыла: Аан дойду Утума
srpskohrvatski / српскохрватски: Svjetska baština
Simple English: World Heritage Site
српски / srpski: Светска баштина
Basa Sunda: Loka Warisan Dunya
svenska: Världsarv
Kiswahili: Urithi wa Dunia
Türkçe: Dünya Mirası
татарча/tatarça: Бөтендөнья мирасы
oʻzbekcha/ўзбекча: Jahon merosi
Tiếng Việt: Di sản thế giới
吴语: 世界遗产
中文: 世界遗产
粵語: 世界遺產