Somertyd

Somertyd in die wêreld: ██ Lande met Somertyd ██ Lande met voormalige Somertyd ██ Lande sonder Somertyd
Lente: Omskakeling van Wintertyd na Somertyd.
Herfs: Omskakeling van Somertyd na Wintertyd.

Somertyd (Engels: Daylight Saving Time of DST) is die tydsone wat aan 'n streek toegeken word vir 'n gedeelte van die jaar, gewoonlik 'n uur vorentoe vanaf die standaard amptelike tydsone.

Die stelsel is ontwerp om daglig te "spaar" (teenoor om dit te mors, deur byvoorbeeld te slaap terwyl die son skyn). Die amptelike tyd word vorentoe gestel tydens die lente- en somermaande, sodat die aktiewe werks- en skoolure beter met die ure van daglig ooreenstem.

In Suid-Afrika word hierdie stelsel nie gebruik nie; in Europa bestaan somertyd sedert 1980, alhoewel die eerste tydsverandering al 1916 in Duitsland tydens die Eerste Wêreldoorlog plaasgevind het. Tydens die Tweede Wêreldoorlog het die sogenaamde "oorlogstyd" bestaan, waar die horlosies een uur vorentoe gestel is, en tydens die somermaande nog 'n uur bygesit is. Die doel was die besparing van energie deur die langer periodes van daglig.

Vandag bestaan somertyd in Europa, Kanada, die Verenigde State van Amerika (daar bestaan verskille van deelstaat tot deelstaat), Australië, Nieu-Seeland en Suid-Amerika. Algeheel bestaan die stelsel in 70 lande. In Sentraal-Europa word op die laaste Sondag van Maart die horlosies twee-uur in die oggend na drie-uur vorentoe gestel. Die laaste Oktober-Sondagoggend om drie-uur word die tyd weer een uur agtertoe verander. In ander Europese tydsones (Engeland, Ierland: een uur agter; of Finland, Griekeland: een uur voor) vind die verandering vroeër of later plaas, dus skakel al die Europese lande dieselfde "objektiewe" tyd oor.

Die populêre uitdrukking vir normaaltyd is "wintertyd", maar aangesien dit die eintlike tyd konstitueer, is die naam "normaaltyd" meer voldoende.

Baie mense hou van die effek dat die son saans langer skyn, maar natuurlik word dit ook in die oggend 'n uur later lig; dus is dit dikwels mense wat vroeë skofte moet werk (byvoorbeeld in fabrieke) wat eerder negatief teenoor die tydverandering ingestel is. Tydens die hoogte van die Noordelike Halfrond se somer (Junie) verloor hierdie argument aan grondlaag, omdat die son nogtans al vieruur (in plaas van drie-uur; Sentraal-Europese standpunt) opkom. Groter is die probleem in laat Oktober kort voor die terugverandering na normaaltyd; die son sak eers so ses-uur se kant, maar kom eers omtrent agtuur die oggend op. Tradisioneel is veral boere negatief teenoor somertyd ingestel, omdat hulle diere (bv. koeie wat gemelk moet word) eers aan die tydverandering gewoond moet raak.

Lande wat baie ver noord lê (bv. Ysland) maak geen gebruik van hierdie stelsel nie omdat die son tydens die somermaande in elk geval nooit sak nie, of ten minste nooit ver genoeg onder die horison sak om dit enigstens skemerig te laat word nie. Lande naby die ewenaar het die hele jaar omtrent dieselfde sonop- en sonsaktye, en gebruik dit dus ook nie.

Other Languages
العربية: توقيت صيفي
asturianu: Horariu de branu
azərbaycanca: Yay vaxtı
تۆرکجه: یای ساعاتی
башҡортса: Йәйге ваҡыт
žemaitėška: Vasaras čiesos
беларуская: Летні час
беларуская (тарашкевіца)‎: Летні час
brezhoneg: Eur hañv
čeština: Letní čas
Cymraeg: Amser haf
dansk: Sommertid
Deutsch: Sommerzeit
Ελληνικά: Θερινή ώρα
Esperanto: Somera tempo
eesti: Suveaeg
suomi: Kesäaika
Võro: Suvõaig
føroyskt: Summartíð
français: Heure d'été
Frysk: Simmertiid
Gaeilge: Am samhraidh
Avañe'ẽ: Arahaku ára
עברית: שעון קיץ
Bahasa Indonesia: Waktu Musim Panas
íslenska: Sumartími
italiano: Ora legale
日本語: 夏時間
ქართული: ზაფხულის დრო
қазақша: Жазғы уақыт
къарачай-малкъар: Джай заман
Ripoarisch: Sommezick
Lëtzebuergesch: Summerzäit
Limburgs: Zomertied
lietuvių: Vasaros laikas
latviešu: Vasaras laiks
Bahasa Melayu: Waktu musim panas
Nederlands: Zomertijd
norsk nynorsk: Sommartid
norsk: Sommertid
occitan: Ora d'estiu
polski: Czas letni
português: Horário de verão
română: Ora de vară
русский: Летнее время
саха тыла: Сайыҥҥы кэм
srpskohrvatski / српскохрватски: Ljetno vrijeme
Simple English: Daylight Saving Time
slovenčina: Letný čas
slovenščina: Poletni čas
Seeltersk: Suumertied
Basa Sunda: Wanci Usum Panas
svenska: Sommartid
ślůnski: Letńi czas
татарча/tatarça: Җәйге вакыт
удмурт: Гужем дыр
українська: Літній час
oʻzbekcha/ўзбекча: DST
მარგალური: ზარხულიშ ბორჯი
中文: 夏时制
Bân-lâm-gú: Joa̍h-tang sî-kan
粵語: 夏令時間