Oksitaans

Oksitaans
lenga d'òc
Gepraat in:Vlag van Frankryk Frankryk
Vlag van Spanje Spanje
Vlag van Italië Italië
Vlag van Monaco Monaco 
Gebied:Suid-Europa
Totale sprekers:2 miljoen[1] 
Rang:93
Taalfamilie:Indo-Europees
 Romaans
  Wes-Romaans
   Galloiberies
    Galloromaans
     Oksitaans-Romaans
      Oksitaans 
Skrifstelsel:Latynse alfabet 
Amptelike status
Amptelike taal in:Flag-Val d' Aran.svg Val d'Aran (Katalonië)
Gereguleer deur:Congrès Permanent de la Lenga Occitana[2]
Taalkodes
ISO 639-1:oc
ISO 639-2:oci
ISO 639-3:oci 
Dialekte van Oksitaans

Oksitaans, bekend as Lenga d'òc [lɛŋgoˈdɔk] en Occitan [utsiˈtɒ] in Oksitaans, Langue d'oc in Frans, is 'n plurisentriese Romaanse taal wat in die Suid-Franse provinsies Languedoc, Provence, Limousin, Auvergne, Dauphiné en Gascogne op sowat 'n derde van die Franse staatsgebied asook in Monaco, in twaalf Italiaanse Alpevalleie en in die Katalaanse Val d'Aran gepraat word waar dit amptelike status geniet en ook as Aranees (er aranés) daarna verwys word. As Middeleeuse literêre taal is Oksitaans gewoonlik Provensaals genoem volgens een van sy hoofdialekte.

Aranese padwysers in Bossòst, Val d'Aran

Die (Noord-Franse) benaming Langue d'Oc - "Taal van die Oc" - verwys na die woord oc (òc in moderne Oksitaans, afgelei van die Latynse hoc waarmee toestemming uitgedruk is) wat suid van die Loire vir "ja" gebruik is. Noord van die rivier was oïl (Oud-Frans, afgelei van die Latynse hoc ille) gebruiklik waaruit die moderne oui sou ontwikkel. Vir Noord-Franse dialekte is die taalkundige term Langues d'oïl ingevoer. Die Oksitaanssprekende gebied is vanaf die laat 13de eeu Oksitanië (Oksitaans: Occitània) genoem.

Van die totale plaaslike bevolking van veertien miljoen het na ramings sowat ses miljoen kennis van Oksitaans, terwyl sowat drie miljoen dit vlot kan praat. Die laaste moedertaalsprekers, wat geen kennis van Frans (die amptelike taal) gehad het nie, is al in die dertigerjare van die twintigste eeu oorlede. Omdat die gebruik van Standaardfrans ook op skool afgedwing is, glo baie ou mense nog steeds dat Oksitaans niks meer as 'n verbasterde plaaslike variant van die Franse taal is nie.

Die presiese beraming van die sprekertal word bemoeilik deur die afwykende kategorisering van Oksitaanse streeksvariante. So word Gaskonies, Limousin, Provensaals, Languedokies, Dauphinois en Auvergnat soms as Oksitaanse dialekte, soms as selfstandige tale geklassifiseer. Die grootste verskille bestaan tans tussen Gaskonies en Provensaals.

Oksitaanse dialekte het uit die Gallies-Romeinse variant van Vulgêrlatyn ontwikkel soos dit in die suide van die voormalige Romeinse Gallië gebesig is. Hulle toon min of geen Frankies-Germaanse invloede - in teenstelling met dialekte noord van die Loirerivier (die historiese vestigingsgebied van Franke). Uit die laasgenoemdes sou die moderne Franse standaardtaal voortspruit, gebaseer op die dialek van die Île de France, die streek rondom Parys. Oksitaans is nader verwant aan Katalaans as aan die moderne Standaardfrans.

Other Languages
адыгабзэ: Окситаныбзэ
Akan: Occitan
አማርኛ: ኦክሲታንኛ
aragonés: Idioma occitán
asturianu: Idioma occitanu
azərbaycanca: Oksitan dili
башҡортса: Окситан теле
žemaitėška: Uoksėtanu kalba
беларуская: Аксітанская мова
беларуская (тарашкевіца)‎: Аксытанская мова
български: Окситански език
brezhoneg: Okitaneg
català: Occità
Cebuano: Inutsitan
qırımtatarca: Oksitan tili
čeština: Okcitánština
Cymraeg: Ocsitaneg
Zazaki: Oksitanki
dolnoserbski: Okcitanšćina
emiliàn e rumagnòl: Ucitàn
Esperanto: Okcitana lingvo
español: Idioma occitano
euskara: Okzitaniera
estremeñu: Luenga ocitana
suomi: Oksitaani
français: Occitan
arpetan: Occitan
Nordfriisk: Oksitaans spriak
Frysk: Oksitaansk
Gàidhlig: Ogsatanais
Avañe'ẽ: Occitáno ñe'ẽ
客家語/Hak-kâ-ngî: Occitan-ngî
עברית: אוקסיטנית
Fiji Hindi: Occitan language
hornjoserbsce: Okcitanšćina
հայերեն: Օքսիտաներեն
interlingua: Lingua occitan
Bahasa Indonesia: Bahasa Oksitan
íslenska: Oksítanska
italiano: Lingua occitana
日本語: オック語
Basa Jawa: Basa Ositania
Qaraqalpaqsha: Oksitan tili
Taqbaylit: Tuksitant
Kongo: Kiunsita
한국어: 오크어
kernowek: Oksitanek
Lingua Franca Nova: Ositan (lingua)
Limburgs: Occitaans
lumbaart: Ucitan
lingála: Liosita
lietuvių: Oksitanų kalba
олык марий: Окситан йылме
македонски: Окситански јазик
മലയാളം: ഒസിറ്റാൻ
Bahasa Melayu: Bahasa Occitan
Dorerin Naoero: Dorerin Occitan
Plattdüütsch: Okzitaansche Spraak
Nederlands: Occitaans
norsk nynorsk: Oksitansk
norsk: Oksitansk
Novial: Oksitanum
Nouormand: Occitan
occitan: Occitan
Papiamentu: Occitano
Picard: Occitan
Norfuk / Pitkern: Occitan
Piemontèis: Lenga ossitan-a
پنجابی: اوکیٹان
português: Língua occitana
Runa Simi: Uqsitan simi
rumantsch: Lingua occitana
română: Limba occitană
sicilianu: Lingua occitana
davvisámegiella: Oksitánagiella
srpskohrvatski / српскохрватски: Oksitanski jezik
Simple English: Occitan language
slovenčina: Okcitánčina
slovenščina: Okcitanščina
српски / srpski: Окситански језик
Seeltersk: Oksitoansk
Basa Sunda: Basa Occitan
svenska: Occitanska
Kiswahili: Kioksitania
தமிழ்: ஆக்சிதம்
Türkçe: Oksitanca
татарча/tatarça: Окситан теле
reo tahiti: Reo Otitānia
удмурт: Окситан кыл
українська: Окситанська мова
oʻzbekcha/ўзбекча: Oksitan tili
vepsän kel’: Oksitanan kel'
Tiếng Việt: Tiếng Occitan
West-Vlams: Occitaans
Volapük: Loxitänapük
walon: Occitan
吴语: 奥克语
მარგალური: ოქსიტანური ნინა
ייִדיש: אקציטאניש
Yorùbá: Èdè Occitani
中文: 奥克语
Bân-lâm-gú: Occitan-gí
粵語: 奧克文
isiZulu: IsiOsithani